پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ وزارت صنعت و فناوری اطلاعات چین (MIIT) برنامه پنج‌ساله پانزدهم این کشور برای توسعه سبز و کم‌کربن صنایع را منتشر کرد؛ برنامه‌ای که هدف اصلی آن، به اوج رساندن انتشار دی‌اکسیدکربن بخش صنعتی چین تا سال ۲۰۳۰ و تسریع روند کربن‌زدایی در صنایع انرژی‌بر، به‌ویژه صنعت فولاد است.

بر اساس گزارش کالانیش، صنعت فولاد چین به‌عنوان یکی از بخش‌های کلیدی اقتصاد این کشور، در برنامه جدید موظف شده است روند حذف ظرفیت‌های فرسوده و ناکارآمد را سرعت بخشد، ظرفیت تولید فولاد در کوره‌های قوس الکتریکی (EAF) را افزایش دهد، زنجیره تأمین قراضه فولادی را توسعه دهد و استفاده سامان‌یافته از مواد اولیه فولادی بازیافتی باکیفیت وارداتی را در دستور کار قرار دهد.

تمرکز چین بر توسعه کوره‌های قوس الکتریکی

یکی از محورهای اصلی برنامه پنج‌ساله پانزدهم، تقویت عرضه قراضه فولادی و برق تجدیدپذیر به واحدهای تولید فولاد با کوره قوس الکتریکی است. چین در کنار توسعه ظرفیت EAF، به دنبال افزایش استفاده از فناوری‌های کم‌کربن در واحدهای فولادسازی موجود نیز خواهد بود.

در این چارچوب، توسعه و کاربرد صنعتی فناوری‌هایی مانند تزریق اکسیژن و هیدروژن غنی‌شده به کوره بلند، جذب و استفاده از کربن (CCU)، احیای مستقیم آهن با هیدروژن و احیای ذوبی مورد حمایت قرار خواهد گرفت.

این رویکرد نشان می‌دهد چین قصد دارد همزمان دو مسیر را دنبال کند؛ از یک سو سهم تولید فولاد مبتنی بر کوره قوس الکتریکی را افزایش دهد و از سوی دیگر، با به‌کارگیری فناوری‌های جدید، میزان انتشار کربن در مسیر تولید فولاد با کوره بلند را کاهش دهد.

هدف‌گذاری برای فرآوری ۳۰۰ میلیون تن قراضه

بر اساس برنامه منتشرشده، چین قصد دارد تا سال ۲۰۳۰ حجم جمع‌آوری و فرآوری قراضه فولادی را به ۳۰۰ میلیون تن در سال برساند. در مناطقی که تمرکز بالایی از ظرفیت تولید فولاد دارند، ایجاد ارتباط نزدیک و یکپارچه میان کارخانه‌های فولاد و تأمین‌کنندگان قراضه مورد تأکید قرار گرفته است. این یکپارچگی قرار است تمامی مراحل زنجیره، از خارج‌سازی و برچیدن تجهیزات و سازه‌های فرسوده و جمع‌آوری قراضه گرفته تا فرآوری و حمل‌ونقل را دربرگیرد.

چین همچنین در صورت تداوم ممنوعیت واردات پسماندهای جامد، قصد دارد واردات سازمان‌یافته قراضه فولادی باکیفیت را افزایش دهد. این سیاست می‌تواند نقش قراضه در تأمین مواد اولیه صنعت فولاد چین را در سال‌های آینده پررنگ‌تر کند.

برنامه پنج‌ساله پانزدهم چین همچنین بر ارتقای نظام مدیریت ردپای کربن در صنایع تأکید دارد.بر این اساس، نظام موسوم به «کنترل دوگانه» برای انتشار دی‌اکسیدکربن تقویت خواهد شد؛ نظامی که هم حجم کل انتشار CO₂ و هم شدت انتشار کربن را مورد پایش و کنترل قرار می‌دهد.

اجرای این سیاست می‌تواند فشار بیشتری بر واحدهای صنعتی پرمصرف و پرانتشار وارد کند و در مقابل، انگیزه صنایع برای افزایش بهره‌وری انرژی، استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر و به‌کارگیری فناوری‌های کم‌کربن را افزایش دهد.

ورود هوش مصنوعی به فرآیندهای انرژی‌بر فولاد

یکی دیگر از محورهای قابل توجه برنامه چین، استفاده از هوش مصنوعی در فرآیندهای انرژی‌بر صنعتی است.

در صنعت فولاد، استفاده از هوش مصنوعی به‌طور ویژه برای بهینه‌سازی ترکیب شارژ کوره و کنترل دقیق دما و فشار در کوره‌ها مورد توجه قرار گرفته است. هدف از این اقدام، کاهش مصرف انرژی، افزایش بهره‌وری فرآیند تولید و در نهایت کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای است.

چین همچنین به مناطقی که از منابع فراوان انرژی تجدیدپذیر برخوردارند توصیه کرده است شرایط لازم برای استقرار صنایع انرژی‌بر، از جمله واحدهای فولادسازی را فراهم کنند.

این سیاست می‌تواند به تدریج الگوی مکانی استقرار صنایع فولاد چین را نیز تحت تأثیر قرار دهد و توسعه ظرفیت‌های جدید را به سمت مناطقی سوق دهد که دسترسی بیشتری به برق پاک و تجدیدپذیر دارند.

فاصله چین با رقبای جهانی در تولید فولاد کوره قوس

اهمیت افزایش سهم کوره‌های قوس الکتریکی در چین زمانی بیشتر مشخص می‌شود که وضعیت این کشور با سایر تولیدکنندگان بزرگ فولاد مقایسه شود.بر اساس مطالعه‌ای که سال گذشته منتشر شد، چین برای دستیابی به اهداف اقلیمی خود در سال ۲۰۲۵، نیاز داشت تولید فولاد از مسیر کوره بلند را در مقایسه با سطح سال ۲۰۲۴ بیش از ۹۰ میلیون تن کاهش دهد.

چین همچنان از نظر سهم تولید فولاد در کوره‌های قوس الکتریکی فاصله قابل توجهی با بسیاری از رقبای جهانی خود دارد. در سال ۲۰۲۴، سهم تولید فولاد از طریق EAF در جهان حدود ۳۰ درصد بود؛ در حالی که این سهم در آمریکا ۷۱.۸ درصد، هند ۵۸.۸ درصد و ژاپن ۲۶.۲ درصد گزارش شده است.

در چنین شرایطی، افزایش ظرفیت EAF، توسعه زنجیره قراضه و تأمین برق تجدیدپذیر برای این واحدها، از مهم‌ترین ابزارهای چین برای تغییر تدریجی ساختار تولید فولاد و کاهش شدت انتشار کربن خواهد بود.

تغییر مسیر صنعت فولاد چین

برنامه پنج‌ساله پانزدهم چین نشان می‌دهد کربن‌زدایی صنعت فولاد در این کشور وارد مرحله‌ای ساختاری‌تر شده است. افزایش سهم کوره‌های قوس الکتریکی، توسعه بازار قراضه، استفاده از هیدروژن و فناوری‌های جذب و استفاده از کربن، به‌علاوه بهره‌گیری از هوش مصنوعی برای بهینه‌سازی فرآیندهای تولید، مجموعه‌ای از سیاست‌هایی هستند که پکن برای کاهش انتشار در یکی از بزرگ‌ترین صنایع فولاد جهان دنبال می‌کند.

با توجه به حجم بالای تولید فولاد چین، تحقق هدف جمع‌آوری و فرآوری ۳۰۰ میلیون تن قراضه در سال تا ۲۰۳۰ می‌تواند علاوه بر کاهش وابستگی به مواد اولیه سنتی، نقش مهمی در تغییر ترکیب خوراک کوره‌ها و کاهش انتشار کربن صنعت فولاد این کشور داشته باشد.