پایگاه تحلیلیخبری ایراسین؛ تازهترین گزارش فصلی آژانس بینالمللی انرژی (IEA) نشان میدهد بازار جهانی گاز طبیعی همچنان از پیامدهای جنگ در خاورمیانه تأثیر میپذیرد و همین مسئله چشمانداز عرضه و تقاضای این حامل انرژی را دستخوش تغییر کرده است. محدود شدن عرضه، افزایش قیمتها و اختلال در تجارت گاز طبیعی مایع (LNG) باعث شده مصرف گاز در بسیاری از اقتصادهای بزرگ جهان کاهش یابد و بازار وارد دورهای از عدم اطمینان شود.
بر اساس برآوردهای این گزارش، تقاضای جهانی گاز طبیعی در سال ۲۰۲۶ حدود ۰.۵ درصد کاهش خواهد یافت؛ کاهشی که عمدتاً ناشی از افت مصرف در بخش نیروگاهی و صنایع است. در صورت تحقق این پیشبینی، سال جاری سومین سال طی هفت سال گذشته خواهد بود که مصرف جهانی گاز نسبت به سال قبل کاهش پیدا میکند؛ موضوعی که نشاندهنده شکنندگی بازار جهانی در برابر تنشهای ژئوپلیتیکی و محدودیتهای عرضه است.
تنگه هرمز همچنان گلوگاه تجارت LNG
یکی از مهمترین محورهای گزارش، بررسی پیامدهای اختلال در حملونقل LNG از طریق تنگه هرمز است؛ گذرگاهی راهبردی که پیش از آغاز درگیریها، حدود ۲۰ درصد از تجارت جهانی LNG از آن عبور میکرد.
اگرچه پس از دستیابی ایران و آمریکا به توافق موقت در اواسط ژوئن و آغاز روند بازگشایی تنگه، عبور کشتیهای حامل LNG افزایش یافته است، اما حجم تردد همچنان فاصله قابلتوجهی با شرایط پیش از جنگ دارد. به همین دلیل، آژانس بینالمللی انرژی معتقد است چشمانداز تجارت جهانی گاز همچنان با عدم قطعیت همراه است.
در همین حال، قیمت گاز طبیعی در بازارهای آسیا و اروپا نسبت به اوج ثبتشده در ماه مارس کاهش یافته، اما همچنان بهمراتب بالاتر از سطح قیمتهای سال ۲۰۲۵ قرار دارد و این موضوع مصرفکنندگان صنعتی و نیروگاهها را تحت فشار قرار داده است.
افت مصرف در خاورمیانه و آسیا
دادههای اولیه نشان میدهد تقاضای جهانی گاز در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ نسبت به مدت مشابه سال گذشته کاهش یافته است. بخش عمده این افت به کاهش مصرف در کشورهای خاورمیانه بازمیگردد؛ جایی که هم محدودیت عرضه گاز و هم آسیب به صنایع وابسته به گاز، مصرف را کاهش داده است.
در آسیا نیز افزایش قیمت گاز و اجرای سیاستهای مدیریت مصرف، دولتها را به سمت جایگزینی سوختها سوق داده است. در بسیاری از کشورها، استفاده بیشتر از زغالسنگ در نیروگاهها بهعنوان راهکاری برای کنترل هزینههای تولید برق در دستور کار قرار گرفته و همین مسئله تقاضای گاز را کاهش داده است.
افت شدید عرضه LNG قطر و امارات
یکی از مهمترین یافتههای گزارش، کاهش چشمگیر عرضه LNG از سوی قطر و امارات متحده عربی است. بر اساس آمار IEA، تولید LNG این دو کشور در فاصله ماههای مارس تا ژوئن ۲۰۲۶ نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۸۰ درصد کاهش یافته است.
با این حال، انتظار میرود عرضه جهانی LNG در کل سال ۲۰۲۶ تقریباً در سطح سال گذشته باقی بماند؛ زیرا پروژههای جدید صادرات LNG در آمریکای شمالی، آفریقا و استرالیا بخشی از کاهش عرضه خاورمیانه را جبران خواهند کرد.
با وجود این، آژانس هشدار میدهد اگر بازگشایی کامل تنگه هرمز تا آغاز سهماهه چهارم سال به تعویق بیفتد، بازار جهانی برای نخستین بار از سال ۲۰۱۲ با کاهش سالانه عرضه LNG روبهرو خواهد شد.
فراتر از انرژی؛ تهدید امنیت غذایی
گزارش آژانس بینالمللی انرژی تأکید میکند پیامدهای اختلال در بازار گاز تنها به بخش انرژی محدود نیست. گاز طبیعی ماده اولیه اصلی تولید کودهای شیمیایی است و کاهش عرضه یا افزایش قیمت آن میتواند زنجیره تأمین کود را مختل کرده و هزینه تولید محصولات کشاورزی را افزایش دهد.
به همین دلیل، ادامه تنشها در بازار جهانی گاز میتواند امنیت غذایی، بهویژه در کشورهای کمدرآمد و آسیبپذیر را نیز تحت تأثیر قرار دهد. از این رو، تحولات بازار گاز دیگر تنها مسئلهای مرتبط با انرژی نیست، بلکه به عاملی اثرگذار بر اقتصاد جهانی، تجارت، کشاورزی و امنیت غذایی تبدیل شده است.
نظر شما