پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ تازه‌ترین گزارش مؤسسه انرژی (Energy Institute) نشان می‌دهد افزایش قیمت گاز طبیعی در سال ۲۰۲۵ موجب بازگشت بخشی از نیروگاه‌های آمریکا به مصرف زغال‌سنگ شده و ایالات متحده به تنهایی حدود یک‌سوم رشد انتشار کربن جهان در سال گذشته را به خود اختصاص داده است؛ موضوعی که روند چندساله کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای در آمریکای شمالی را متوقف کرده است. این گزارش با همکاری مؤسسات تخصصی Ember، Kearney Institute و KPMG تهیه شده و تصویری از تغییرات ساختاری بازار جهانی انرژی در سال ۲۰۲۵ ارائه می‌دهد.

بر اساس این گزارش، انتشار دی‌اکسیدکربن ناشی از مصرف انرژی در جهان طی سال ۲۰۲۵ با رشد ۱.۱ درصدی به ۳۵ میلیارد و ۸۰۶ میلیون تن رسید.بیش از یک‌سوم این افزایش به ایالات متحده مربوط می‌شود؛ جایی که افزایش قیمت گاز طبیعی باعث شد بخشی از تولیدکنندگان برق بار دیگر به استفاده از زغال‌سنگ روی آورند.

در نتیجه، مصرف زغال‌سنگ آمریکا در سال گذشته ۱۰ درصد افزایش یافت و بخشی از روند گذار به سوخت‌های پاک در این کشور معکوس شد.این تحول همچنین روند ده‌ساله کاهش انتشار کربن در آمریکای شمالی را متوقف کرد؛ روندی که طی یک دهه گذشته به‌طور متوسط سالانه ۰.۷ درصد کاهش انتشار را ثبت کرده بود.

داده‌های گزارش نشان می‌دهد تقاضای جهانی انرژی همچنان در مسیر صعودی قرار دارد.در سال ۲۰۲۵ عرضه کل انرژی جهان نسبت به سال قبل ۱.۷ درصد افزایش یافت که بخش عمده این رشد از سوی انرژی‌های تجدیدپذیر تأمین شد. تولید برق از منابع تجدیدپذیر نیز با رشد ۹.۱ درصدی همراه بود و انرژی خورشیدی با ثبت رشد ۳۰ درصدی، بیشترین سهم را در این افزایش به خود اختصاص داد.

یکی از مهم‌ترین روندهای بازار انرژی در سال گذشته، رشد سریع‌تر تقاضای برق نسبت به ظرفیت عرضه بود.مصرف برق جهان در سال ۲۰۲۵ حدود ۳ درصد افزایش یافت؛ رشدی که عمدتاً ناشی از توسعه خودروهای برقی، گسترش مراکز داده و افزایش استفاده از فناوری‌های مبتنی بر هوش مصنوعی بوده است. کارشناسان معتقدند توسعه سریع زیرساخت‌های دیجیتال و هوش مصنوعی در سال‌های آینده فشار بیشتری بر بازار برق جهانی وارد خواهد کرد.

افزایش انتشار کربن در اروپا و چین

برخلاف انتظارها، انتشار کربن در اروپا و چین نیز در سال گذشته افزایش یافت.انتشار دی‌اکسیدکربن بخش انرژی در اروپا ۰.۵ درصد و در چین ۰.۷ درصد رشد کرد که نشان می‌دهد حتی توسعه سریع انرژی‌های تجدیدپذیر نیز هنوز نتوانسته رشد مصرف انرژی را به طور کامل جبران کند.

طبق این گزارش، مصرف جهانی نفت در سال ۲۰۲۵ با رشد ۱.۳ درصدی به ۱۰۳ میلیون بشکه در روز رسید.این در حالی است که رشد مصرف نفت در سال ۲۰۲۴ حدود ۱.۱ درصد بود. همزمان تولید جهانی نفت نیز ۳.۵ درصد افزایش یافت که نشان‌دهنده تداوم عرضه بالای نفت در بازارهای جهانی است.

در میان اقتصادهای بزرگ جهان، چین روند متفاوتی را تجربه کرده است.مصرف بنزین و گازوئیل در این کشور طی سال گذشته کاهش یافت و روند نزولی آغازشده در سال ۲۰۲۴ ادامه پیدا کرد. تحلیلگران این موضوع را نتیجه توسعه سریع خودروهای برقی و افزایش بهره‌وری ناوگان حمل‌ونقل چین می‌دانند.

گزارش مؤسسه انرژی نشان می‌دهد رشد تقاضای گاز طبیعی عمدتاً در اروپا، خاورمیانه و آمریکای شمالی متمرکز بوده است. در این میان، اروپا و هند برای تأمین نزدیک به نیمی از نیاز گازی خود به واردات وابسته هستند؛ موضوعی که امنیت انرژی این مناطق را به شدت تحت تأثیر تحولات ژئوپلیتیکی و نوسانات بازار جهانی گاز قرار می‌دهد.

کارشناسان معتقدند تجربه سال ۲۰۲۵ نشان داد گذار جهانی به انرژی‌های پاک همچنان به شدت تحت تأثیر قیمت سوخت‌های فسیلی و ملاحظات امنیت انرژی قرار دارد. بازگشت موقت نیروگاه‌های آمریکایی به زغال‌سنگ نشان می‌دهد در شرایط افزایش قیمت گاز، بسیاری از اقتصادها همچنان به سوخت‌های سنتی به عنوان گزینه پشتیبان نگاه می‌کنند؛ موضوعی که می‌تواند تحقق اهداف اقلیمی جهان را با چالش‌های جدی مواجه سازد.