پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ بررسی تازه بازار مواد اولیه فولاد نشان می‌دهد اتحادیه اروپا طی سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ واردات سنگ‌آهن خود را بیش از ۱۱ درصد کاهش داده است؛ اما با وجود این روند، بازار اروپا همچنان به واردات وابسته باقی مانده و تولید داخلی نیز عمدتاً در سوئد متمرکز است. داده‌ها حاکی از آن است که کاهش مصرف فولاد، افت فعالیت‌های صنعتی و نوسانات تقاضای جهانی در سال‌های اخیر، نقش مهمی در کاهش واردات سنگ‌آهن به اروپا ایفا کرده‌اند.

واردات سنگ‌آهن اتحادیه اروپا از کشورهای خارج از بلوک از ۷۷.۹ میلیون تن در سال ۲۰۲۰ به ۶۹ میلیون تن در سال ۲۰۲۵ رسید که نشان‌دهنده کاهش ۱۱.۳ درصدی در این دوره است. با این حال روند واردات طی این سال‌ها یکنواخت نبوده است. در سال ۲۰۲۱ همزمان با احیای صنعت فولاد پس از رکود ناشی از همه‌گیری، واردات با رشد ۲۰.۲ درصدی به ۹۳.۶ میلیون تن رسید. اما پس از آن بازار وارد مرحله اصلاح شد؛ به‌طوری‌که واردات در سال ۲۰۲۲ حدود ۱۲.۸ درصد و در سال ۲۰۲۳ نیز ۱۰.۵ درصد کاهش یافت و به ۷۳ میلیون تن رسید. اگرچه در سال ۲۰۲۴ افزایش محدودی معادل ۲.۶ درصد ثبت شد، اما این روند پایدار نبود و در سال ۲۰۲۵ واردات دوباره ۷.۸ درصد کاهش یافت.

بخش عمده واردات اتحادیه اروپا را سنگ‌آهن دانه‌بندی‌نشده تشکیل می‌دهددر سال ۲۰۲۵ حجم واردات این نوع سنگ‌آهن به ۵۱.۱ میلیون تن رسید که حدود ۷۴ درصد کل واردات را شامل می‌شود. در مقابل، مواد آگلومره‌شده و گندله‌های سنگ‌آهن حدود ۱۸ میلیون تن یا ۲۶ درصد از کل واردات را به خود اختصاص دادند. بازار گندله و مواد آگلومره‌شده در این دوره نوسانات بیشتری را تجربه کرد؛ به‌طوری‌که پس از رشد ۳۱.۸ درصدی در سال ۲۰۲۱، واردات این محصولات طی سال‌های بعد بارها با افت و افزایش همراه شد.

صادرات سنگ‌آهن اروپا نیز کاهش یافت

صادرات سنگ‌آهن اتحادیه اروپا به کشورهای خارج از این بلوک نیز طی این دوره روند نزولی داشته است.حجم صادرات از ۱۶.۷ میلیون تن در سال ۲۰۲۰ به ۱۰.۵ میلیون تن در سال ۲۰۲۵ کاهش یافت. بیشترین افت در سال ۲۰۲۴ رخ داد؛ زمانی که صادرات نسبت به سال قبل ۲۵.۴ درصد کاهش یافت و به ۹.۳ میلیون تن رسید. هرچند در سال ۲۰۲۵ صادرات با رشد ۱۳.۲ درصدی تا حدودی بهبود یافت، اما همچنان فاصله قابل توجهی با سطوح سال‌های ابتدایی دوره دارد.

مصرف ظاهری سنگ‌آهن در اتحادیه اروپا نیز طی سال‌های اخیر روندی پرنوسان داشته است. پس از رشد ۲۱.۳ درصدی در سال ۲۰۲۱ و رسیدن به ۱۰۹.۶ میلیون تن، مصرف در سال ۲۰۲۲ حدود ۱۲.۶ درصد و در سال ۲۰۲۳ نیز ۷ درصد کاهش یافت و به ۸۹ میلیون تن رسید.

افزایش محدود ۱.۳ درصدی در سال ۲۰۲۴ نتوانست روند نزولی را متوقف کند و در سال ۲۰۲۵ مصرف دوباره ۴.۳ درصد کاهش یافت و به ۸۶.۳ میلیون تن رسید. در مجموع، مصرف سنگ‌آهن اروپا در سال ۲۰۲۵ نسبت به سال ۲۰۲۰ حدود ۴.۴ درصد کمتر بوده است.

کانادا جایگاه نخست تأمین سنگ‌آهن اروپا را تصاحب کرد

در میان تأمین‌کنندگان خارجی، کانادا، برزیل، اوکراین و آفریقای جنوبی مهم‌ترین نقش را در تأمین نیاز سنگ‌آهن اروپا ایفا می‌کنند.در سال ۲۰۲۵ کانادا با صادرات ۲۴.۱ میلیون تن سنگ‌آهن و سهم ۳۴.۹ درصدی، بزرگ‌ترین تأمین‌کننده بازار اروپا بود. این کشور نسبت به سال ۲۰۲۰ جایگاه خود را به شکل محسوسی تقویت کرده است؛ در حالی که سهم آن زمان تنها ۲۷.۲ درصد بود.در مقابل، سهم برزیل از ۲۳ درصد در سال ۲۰۲۰ به ۱۹.۱ درصد در سال ۲۰۲۵ کاهش یافت.

با وجود جنگ و چالش‌های لجستیکی، اوکراین همچنان یکی از تأمین‌کنندگان اصلی سنگ‌آهن اروپا باقی مانده است.صادرات سنگ‌آهن این کشور پس از ثبت رکورد ۱۶.۵ میلیون تن در سال ۲۰۲۱، در سال ۲۰۲۵ به ۱۱ میلیون تن کاهش یافت، اما همچنان حدود ۱۵.۹ درصد از واردات اتحادیه اروپا را تأمین می‌کند.آفریقای جنوبی نیز طی همین دوره صادرات خود را از ۱۲.۱ میلیون تن به ۷.۸ میلیون تن کاهش داد. در مجموع، سهم چهار تأمین‌کننده اصلی یعنی کانادا، برزیل، اوکراین و آفریقای جنوبی از واردات سنگ‌آهن اروپا از ۷۴.۸ درصد در سال ۲۰۲۰ به ۸۱.۳ درصد در سال ۲۰۲۵ افزایش یافته است.

آهن اسفنجی (DRI) به‌عنوان یکی از مواد اولیه جایگزین در تولید فولاد، به‌ویژه در کوره‌های قوس الکتریکی، بخشی از سبد مواد اولیه اروپا را تشکیل می‌دهد.با این حال حجم واردات این محصول همچنان بسیار محدود است. واردات DRI اتحادیه اروپا از ۲.۶ میلیون تن در سال ۲۰۲۰ به ۲.۲ میلیون تن در سال ۲۰۲۵ کاهش یافت.بیشترین میزان واردات در سال ۲۰۲۲ و معادل ۲.۹ میلیون تن ثبت شد، اما پس از آن روند نزولی ادامه پیدا کرد. در سال ۲۰۲۵ حجم واردات آهن اسفنجی بیش از ۳۱ برابر کمتر از واردات سنگ‌آهن بود؛ موضوعی که نشان می‌دهد سنگ‌آهن همچنان ماده اولیه اصلی صنعت فولاد اروپا محسوب می‌شود.

تولید داخلی اروپا در انحصار سوئد

تولید سنگ‌آهن در اتحادیه اروپا طی سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ حدود ۴.۷ درصد کاهش یافت و از ۲۹.۲ میلیون تن به ۲۷.۸ میلیون تن رسید. شرکت سوئدی LKAB همچنان بازیگر اصلی این بازار است و در سال ۲۰۲۵ حدود ۲۵.۹ میلیون تن سنگ‌آهن تولید کرد؛ رقمی که بیش از ۹۳ درصد تولید دو تولیدکننده بزرگ سوئدی را شامل می‌شود.

پس از افت تولید در سال ۲۰۲۴، این شرکت توانست در سال ۲۰۲۵ تولید خود را بیش از ۱۴ درصد افزایش دهد.شرکت Kaunis Iron نیز در سال ۲۰۲۵ حدود ۱.۹ میلیون تن کنسانتره سنگ‌آهن تولید کرد. در کنار این شرکت‌ها، تولیدکنندگانی در اتریش، آلمان و اسپانیا نیز فعالیت دارند، اما مقیاس تولید آنها در مقایسه با معادن سوئد بسیار محدود است.

داده‌های بازار نشان می‌دهد اگرچه اتحادیه اروپا طی سال‌های اخیر بخشی از واردات سنگ‌آهن خود را کاهش داده است، اما همچنان وابستگی قابل توجهی به تأمین‌کنندگان خارجی دارد.تولید داخلی اروپا، حتی با وجود نقش راهبردی معادن سوئد، توان جبران کامل نوسانات عرضه خارجی و تغییرات تقاضای صنعت فولاد را ندارد. از این رو در کوتاه‌مدت توازن بازار سنگ‌آهن اروپا همچنان تحت تأثیر صادرات کشورهای کانادا، برزیل، اوکراین و آفریقای جنوبی و همچنین عملکرد تولیدکنندگان بزرگ سوئدی باقی خواهد ماند.