پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ به مناسبت فرا رسیدن هفته معدن و با هدف واکاوی چالشها و فرصتهای پیشروی این بخش حیاتی در اقتصاد کشور، ایراسین میزبان میزگردی تخصصی با حضور مدیران و کارشناسان ارشد شرکت معدنی و صنعتی فولادسنگ مبارکه بود. این نشست که در روز سهشنبه ۵ خردادماه برگزار شد، میزبان مجتبی جعفریان، مدیر بهرهبرداری، مجید فرحاندوست، مدیر امور معادن و احمدرضا صمیمی، رئیس سرآمدی سازمانی این مجموعه بود تا ابعاد مختلف پیوند میان حوزه معدن و زنجیره تولید فولاد را مورد واکاوی قرار دهند. در این دیالوگ تخصصی، نقش استراتژیک بخش معدن به عنوان نبض تپنده زنجیره تأمین فولاد واکاوی شد و بر ضرورت گذار از تأمینکنندگی سنتی به بازوی استراتژیکِ دانشبنیان تأکید گردید. محور اصلی گفتگوها بر تضمین امنیت خوراک صنایع سنگین از طریق تکیه بر ذخایر عظیم بومی و بومیسازی دانش فنی استوار بود. در این راستا، راهکارهایی همچون فرآوری پیشرفته هماتیت برای جبران کسری مگنتیت، ارتقای عیار سنگآهن و بهرهگیری از فناوریهای نوین پخت جهت کاهش مصرف انرژی و حرکت به سوی «فولاد سبز» مورد تحلیل قرار گرفت. همچنین، هوشمندسازی عملیات معدنی با استفاده از هوش مصنوعی و سامانههای پایش دقیق، به عنوان ابزاری برای کاهش هزینههای تمامشده و ارتقای بهرهوری معرفی شد. توجه به کیفیت فرآوردههای معدنی نظیر آهک صنعتی، نه تنها ضامن ایمنی کورههای ذوب، بلکه عاملی تعیینکننده در رقابتپذیری محصولات در بازارهای بینالمللی قلمداد گردید. این میزگرد تخصصی نشان داد که همافزایی میان بخشهای عملیاتی و ستادی در مجموعههایی نظیر شرکت معدنی صنعتی فولادسنگ، نه تنها کلید عبور از محدودیتهای فعلی است، بلکه نقشه راهی برای دستیابی به توسعه پایدار در افق پیشروی صنعت معدنکاری ایران ترسیم میکند.
ایراسین: ارتباط فولادسنگ با آهک چیست و نقش استراتژیک این مجموعه در زنجیره تأمین فولاد چگونه تعریف میشود؟
جعفریان: شرکت فولادسنگ بهعنوان بزرگترین تولیدکننده آهک صنعتی در ایران، با تکیه بر دانش فنی بومی و زیرساختهای پیشرفته، نقشی محوری در تضمین امنیت زنجیره تأمین فولاد ایفا میکند. این مجموعه با سرمایهگذاری گروه فولاد مبارکه، ظرفیت تولید آهک کلسینه و دولومیتی خود را به ۲۰۰۰ تن در روز رسانده است. فولادسنگ فراتر از یک تأمینکننده صرف است و بهعنوان بازوی استراتژیک گروه فولاد مبارکه عمل میکند.
فرحاندوست: تولید آهک علیرغم حاشیه سود پایین، نقشی حیاتی در صنعت فولاد ایفا میکند. حجم تولید کمتر آهک نسبت به سنگآهن، فرآیند تولید آن را پیچیدهتر کرده و هزینهها را افزایش میدهد اما این ماده برای تکمیل چرخه تولید فولاد ضروری است.
ایراسین: با توجه به روند کاهشی ذخایر مگنتیت، برآوردتان از ذخایر هماتیت کشور چیست و فولادسنگ چه رویکردی در این زمینه اتخاذ کرده است؟
فرحاندوست: شرکت فولاد مبارکه از سال ۱۳۹۹ با هدف حذف واسطهها و کنترل بهتر زنجیره تأمین، فعالیتهای اکتشافی خود را در سراسر کشور گسترش داده است و در نتیجه این رویکرد، سه معدن مهم شامل سنگآهن، آهک و آهک کلسینه خریداری و به سبد داراییها و محصولات این شرکت افزوده شده است. با توجه به روند کاهشی ذخایر مگنتیت و افزایش هزینههای استخراج آن، تمرکز بر معادن هماتیت بهعنوان یک جایگزین استراتژیک در دستور کار قرار گرفته است. با دستیابی به دانش فنی لازم برای فرآوری، عیار هماتیت استخراجی از ۳۵ به ۶۲ درصد افزایش یافته و برنامهریزی برای دستیابی به عیار ۶۷ درصد ادامه دارد. علیرغم مقیاس کوچک و متوسط معادن هماتیت، گستردگی جغرافیایی آنها پتانسیل جبران کسری خوراک مگنتیت را فراهم آورده و بستری مناسب برای تأمین پایدار مواد اولیه و پشتیبانی از طرحهای توسعه فولادسازی ایجاد میکند. در حال حاضر توسعه زیرساختهای لازم برای فرآوری هماتیت، همگام با عملیات استخراج در شرکت فولادسنگ، در دست اقدام است.
ایراسین: با توجه به کاهش ظرفیت در فولاد مبارکه، استراتژی فولادسنگ برای مدیریت این شرایط چیست؟
جعفریان: اگرچه تغییرات پیشبینینشده در بازار و نیاز به بازسازی ظرفیتهای داخلی فولاد مبارکه چالشهایی را در تأمین مشتریان برای فولادسنگ ایجاد کرده و منجر به هدایت بخشی از محصولات به زیرمجموعههایی چون فولاد صبا، هرمزگان، سفیددشت و ذوبآهن شده، اما این شرکت از مزیت لجستیکی قابل توجهی بهرهمند است. از دیدگاه منتقدانی که به زیرساختهای کلان و هزینههای بالای انتقال واحدها توجه کافی ندارند، باید گفت نزدیکی استراتژیک فولادسنگ به فولاد مبارکه مانع اختلال در زنجیره تأمین و افزایش چشمگیر هزینههای حملونقل شده است. قرارگیری ذخایر عظیم در فاصله اندک از مجتمع فولاد مبارکه یک مزیت استراتژیک قابل توجه محسوب شده و پایداری زنجیره تأمین را در بالاترین سطح تضمین میکند.
صمیمی: نیاز سالانه مجتمع فولاد مبارکه به آهک حدود ۶۰۰ هزار تن برآورد میشود. با توجه به محدودیتهای تولیدکنندگان منطقهای، فولادسنگ با ظرفیت تولید پیوسته و حجیم، خود را بهعنوان تأمینکننده اصلی و قابل اتکا در این حوزه معرفی کرده است.
ایراسین: چه طرحهای توسعهای و اتفاقات مثبتی در فولادسنگ در حال وقوع است و هوشمندسازی عملیات چه جایگاهی در این مسیر دارد؟
صمیمی: فولادسنگ با اتکا بر سابقه طولانی در حوزه معدن و فولاد، بر نوآوری و تحقیق و توسعه تمرکز دارد. این رویکرد بهویژه در دهه ۱۳۹۰ به شرکت اجازه داده تا با شرایط جدید تطبیق یافته و فعالیتهای خود را به حوزههای نوینی گسترش دهد. طرحهای توسعهای این شرکت در زمینه تولید آهک کلسینه و فرآوری دولومیت، افق تأمین نیازهای مجتمع فولاد مبارکه تا سال ۱۴۱۰ را تقویت میکند. فولادسنگ در سال ۱۴۰۳ موفق به دریافت تندیس زرین جایزه تعالی سازمانی شد و با اجرای سامانه هوشمند پایش ماشینآلات مبتنی برGPS، سنسورهای پیشرفته و هوش مصنوعی، گام مؤثری در کاهش هزینههای عملیاتی و افزایش بهرهوری برداشته است.
ایراسین: فولادسنگ در بحث تحقیق و توسعه چقدر بر روی کیفیت آهک کار میکند و پدیده «زیرپلهای» در این زمینه را چطور ارزیابی میکنید؟
جعفریان: فولادسنگ با بهرهگیری از فناوریهای نوین پخت، کاهش مصرف مواد ناریه و دستیابی به پایینترین مصرف گاز در کورههای آهک کشور، جایگاه پیشرو خود را تثبیت کرده است. با وجود پیچیدگیها و هزینههای ذاتی صنعت آهکسازی که تنها حدود ۲۵ درصد سنگ استخراجی به محصول نهایی تبدیل میشود، این مجموعه توانسته با مدیریت بهینه، قیمت آهک صنعتی را در سطحی کنترلشده حفظ نماید. همچنین با رویکردی استراتژیک، بر بهرهبرداری از محصولات جانبی مانند پودر آهک میکرونیزه و دیاکسید کربن برای تولید یخ خشک، تمرکز کرده تا ارزش افزوده بیشتری ایجاد کند.
فرحاندوست: کیفیت آهک از اهمیت بالایی برخوردار است؛ چرا که آهک بیکیفیت و ناخالص میتواند منجر به بروز حوادث جانی در کورههای فولادسازی شود. شرکت فولادسنگ با تأمین آهک استاندارد به حفظ ایمنی و پایداری فرآیندهای تولید فولاد کمک شایانی میکند. صنعت نسوز و همچنین صنعت آهک با پدیدهای به نام «زیرپلهای» مواجه هستند؛ شرکتهایی که با ارائه قیمت و کیفیت پایین بر بازار تأثیر منفی میگذارند. افزایش تعداد کورههای کوچک آهک و استفاده از ضایعات در تولید محصولات نسوز، چالش جدی برای حفظ کیفیت و استانداردهای هر دو صنعت محسوب میشود. شرکت فولادسنگ با اتکا به ذخایر معدنی گسترده و باکیفیت خود، اطمینان بلندمدتی را برای تأمین نیازهای فولاد مبارکه تضمین میکند.
ایراسین: فولاد سبز و فولاد کمکربن کجای این زنجیره قرار میگیرند و دغدغهای برای کاهش نیاز به آهک و دولومیت از طریق پیشرفت تکنولوژیک وجود دارد؟
صمیمی: کورههای عمودی مورد استفاده در فولادسنگ نسبت به کورههای دوار مصرف گاز کمتری دارند. این رویکرد با هدف بهینهسازی مصرف انرژی و همراستا با پیشبرد اهداف زنجیره سبز فولاد اتخاذ شده است.
جعفریان: در شرایطی که جایگزینی آهک در صنعت فولاد به دلیل هزینههای بالای تحقیقاتی مانند روشهای الکتریکی و هستهای، در قیاس با سهم اندک قیمت آهک در بهای تمامشده نهایی فولاد توجیهپذیر نیست، فولادسنگ با بهرهگیری از نیروی انسانی متخصص و نگاهی توسعهمحور، جایگاه خود را بهعنوان سنگر اصلی تأمین مواد اولیه استراتژیک صنعت فولاد کشور مستحکم ساخته است.
ایراسین: در بحث آهک هیدراته و دولومیت چه نیازی از فولاد مبارکه رفع میشود و افق صادراتی را چقدر بازتر میبینید؟
صمیمی: از برنامههای اصلی فولادسنگ، تولید آهک هیدراته با چشمانداز صادراتی و همچنین تولید منیزیت از دولومیت است. این اقدامات در راستای تنوعبخشی به سبد محصولات و گذار از حالت تکمحصولی، با تکیه بر طرحهای خلاقانه و توسعه کسبوکار صورت میگیرد. ورود فولادسنگ به عرصه تولید آهک هیدراته پاسخی به نیازهای شرکتهای فولاد مبارکه و فولاد صبا است؛ نزدیکی جغرافیایی به این مجتمعها امکان بهرهگیری بهینه از ظرفیتهای تولیدی را فراهم کرده است. همچنین بررسی طرحهای راهاندازی پایلوت و کارخانه آهک هیدراته در مجموعه فولادسنگ در دستور کار قرار دارد.
فرحاندوست: اگرچه دولومیت شباهتهایی با آهک دارد، اما قیمت تمامشده بالاتر و ضریب هدررفت بیشتر آن، افزایش مصرف آن را از منظر اقتصادی برای فولاد مبارکه مقرونبهصرفه نمیسازد.
نظرات