پایگاه تحلیلیخبری ایراسین؛ مسأله ناترازی برق در سالهای اخیر به یکی از چالشهای جدی اقتصاد و صنعت تبدیل شده است؛ چالشی که به نظر میرسد در تابستان پیشرو نیز با شدت بیشتری خود را نشان دهد. برآوردها نشان میدهد در اوج گرمای سال جاری احتمال شکلگیری ناترازی حدود ۲۰ هزار مگاواتی در شبکه برق وجود دارد؛ رقمی که در صورت تحقق، فشار قابل توجهی بر بخش تولید و صنایع وارد خواهد کرد.
ریشه این ناترازی را باید در مجموعهای از عوامل ساختاری از جمله عدم توسعه متناسب ظرفیت تولید برق با رشد تقاضا، فرسودگی بخشی از نیروگاهها و ضعف در اجرای سیاستهای مدیریت مصرف را جستوجو کرد؛ این در حالی است که سالها از ضرورت بهینهسازی مصرف و جابهجایی بار در زمان اوج مصرف سخن گفته میشود، اما این سیاستها هنوز به شکل مؤثر و عملیاتی در شبکه برق کشور اجرا نشدهاند.
یکی از مهمترین نگرانیها در این میان، نحوه مدیریت محدودیتهای برق در زمان کمبود است؛ تجربه سالهای گذشته نشان میدهد که در چنین شرایطی نخستین بخشی که با محدودیت مواجه میشود، صنایع و بخش مولد اقتصاد است؛ اعمال محدودیت برق بر صنایع در شرایطی که اقتصاد با فشار تورمی و محدودیتهای متعدد مواجه است، میتواند زنجیره تولید را مختل کند.
از سوی دیگر، محدودیتهای انرژی تنها به برق محدود نمیشود؛ در ماههای گذشته صنایع با محدودیت در تأمین گاز نیز مواجه بودهاند؛ این وضعیت عملاً صنایع را در شرایطی قرار میدهد که بخشی از سال با کمبود گاز و بخش دیگر با محدودیت برق دستوپنجه نرم کنند؛ شرایطی که ادامه فعالیت پایدار واحدهای تولیدی را با ابهام مواجه میکند.
پیامد طبیعی چنین وضعیتی کاهش ظرفیت تولید، افت سرمایهگذاری و در نهایت تهدید اشتغال است؛ زمانی که واحدهای صنعتی با عدم قطعیت در تأمین انرژی روبهرو باشند، در بلندمدت میتواند به تضعیف پایههای تولید صنعتی کشور منجر شود.
در کنار این موارد، فرسودگی بخشی از زیرساختهای تولید برق نیز بر عمق این چالش افزوده است، بخشی از نیروگاههای کشور عمر بالایی دارند و با افزایش سن تجهیزات، راندمان تولید کاهش مییابد؛ در نتیجه با وجود ظرفیت نصبشده بالا، امکان بهرهبرداری کامل از این ظرفیت وجود ندارد و بخشی از توان تولیدی عملاً از مدار خارج میشود.
مجموع این عوامل نشان میدهد که ناترازی برق تنها یک مشکل مقطعی در فصل گرما نیست، بلکه نشانهای از یک چالش ساختاری در مدیریت انرژی و توسعه زیرساختهای تولید است؛ عبور از این وضعیت نیازمند برنامهریزی بلندمدت برای توسعه ظرفیت نیروگاهی، نوسازی زیرساختها، تقویت سرمایهگذاری در صنعت برق و اجرای جدی سیاستهای مدیریت مصرف است.
در غیر این صورت، با افزایش تقاضای برق در سالهای آینده، فاصله میان عرضه و تقاضا بیشتر خواهد شد و فشار آن بیش از هر بخش دیگری بر صنایع و تولید کشور وارد میشود.
رئیس اتحادیه انجمنهای انرژی ایران و استاد دانشگاه*
نظر شما