به گزارش ایراسین، شرکت‌های لهستانی فعال در حوزه عملیات ضایعات فلزات آهنی در سال ۲۰۲۵ میلادی، مجموعاً ۱.۲۰۴ میلیون تن مواد اولیه به خارج از اتحادیه اروپا صادر کردند که این میزان نسبت به سال ۲۰۲۴، کاهش ۸.۶ درصدی را نشان می‌دهد. این نخستین کاهش در سه سال اخیر است؛ چرا که صادرات در سال ۲۰۲۳ با رکورد ۱.۲۹۹ میلیون تن (افزایش ۶۹.۹ درصدی نسبت به سال قبل) و در سال ۲۰۲۴ با رقم ۱.۳۲ میلیون تن (افزایش ۱.۴ درصدی) همراه بود. با وجود کاهش اندک در سال گذشته، این رقم همچنان ۷۰ درصد بالاتر از میانگین بازه زمانی ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ (۷۱۰ هزار تن) باقی مانده است.

کاهش تقاضا از سوی کشورهای خاورمیانه و جنوب آسیا

حمل مواد اولیه از لهستان در سال گذشته تحت‌تاثیر کاهش متوسط تقاضا از سوی کشورهای منطقه منا (MENA) و جنوب آسیا بود. میزان محموله‌ها به هند در مقایسه با سال ۲۰۲۴، ۱۵.۷ درصد کاهش یافت و به ۴۱۸ هزار و ۶۰۰ تن رسید. صادرات به پاکستان نیز ۹.۵ درصد کاهش یافت و به ۸۰ هزار و ۸۰۰ تن رسید و به مراکش با افت ۴۳.۸ درصدی به ۹۲ هزار و ۱۰ تن تنزل کرد. در مقابل، تقاضای ترکیه ۲.۴ درصد رشد کرد و به ۵۴۱ هزار و ۹۶۰ تن رسید و تقاضای آمریکا به شدت ۲.۲ برابر افزایش یافت و به ۶۸ هزار و ۵۶۰ تن رسید. این کشورها تقریباً ۱۰۰ درصد ضایعات لهستان را جذب کردند.

رکوردشکنی واردات ضایعات با محوریت اوکراین

واردات ضایعات فلز توسط فولادسازان لهستانی از کشورهای غیرعضو اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۵ در مقایسه با سال ۲۰۲۴، ۲۸.۶ درصد افزایش یافت و به رکورد ۳۴۰ هزار تن رسید. این شاخص از سال ۲۰۲۲ در سطوح جدیدی تثبیت شده است. دلیل این امر، افزایش قابل توجه محموله‌ها از اوکراین است که اکنون ۹۹ درصد از واردات ضایعات لهستان را به خود اختصاص می‌دهد. در سال گذشته، ۳۳۷ هزار و ۴۰۰ تن ضایعات فلزی اوکراین به لهستان ارسال شد که ۳۴.۴ درصد بیشتر از سال قبل است؛ در حالی که در بازه ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۱، میانگین حجم سالانه واردات ضایعات از ۵۹ هزار تن فراتر نمی‌رفت. لهستان همچنین ۲۲ هزار تن مواد اولیه از قرقیزستان وارد کرد که این میزان ۲.۳ برابر سال گذشته بوده است.

رشد اندک تولید فولاد در لهستان

تولید فولاد در لهستان در سال ۲۰۲۵ با نرخ اندکی معادل ۰.۸ درصد نسبت به سال قبل رشد کرد و به ۷.۱۷ میلیون تن رسید. این در حالی است که در سال ۲۰۲۴ رشد ۱۰.۶ درصدی را تجربه کرده بود و در سال‌های ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ به رکود یا ثبات رسیده بود.

لهستان به تصمیم اخیر اوکراین برای محدود کردن موقت صادرات ضایعات فلز تا پایان سال ۲۰۲۶ واکنش انتقادی نشان داده است. سیاستمداران و صنعتگران لهستانی تأکید می‌کنند که مواد اولیه اوکراینی منبع اصلی تأمین بازار لهستان هستند و بخش اعظم واردات این کشور از خارج از اتحادیه اروپا را تشکیل می‌دهند. این محدودیت به عنوان یک عامل خطر برای ثبات تأمین مواد در اروپای مرکزی تلقی می‌شود.

طرف اوکراینی این تصمیم را به ضرورت توقف طرح‌های صادرات مجدد (Re-export) نسبت می‌دهد. طبق گفته انجمن‌های صنعتی، عرضه به کشورهای اتحادیه اروپا در واقع برای دور زدن تعرفه صادراتی ۱۸۰ یورویی در هر تن استفاده می‌شد؛ بدین صورت که پس از واردات، ضایعات مجدداً فروخته می‌شدند، عمدتاً به ترکیه و هند. این منابع بدون ایجاد ارزش افزوده از اوکراین خارج می‌شدند، در حالی که پردازش داخلی موجب دریافت مالیات، اشتغال‌زایی و تولید محصولات برای دفاع و بازسازی می‌شود.

ساختار تجاری واقعی وجود عنصر ترانزیت را تأیید می‌کند. لهستان همچنان یک صادرکننده بزرگ ضایعات به کشورهای سوم است، در حالی که رشد تولید فولاد آن اندک است. این بدان معناست که بخش قابل توجهی از مواد اولیه وارد شده در داخل مصرف نمی‌شود، بلکه دوباره به بازار جهانی، به ویژه به اقتصادهای مبتنی بر فولادسازی قوس الکتریکی بازمی‌گردد.

محدودیت‌های صادراتی اوکراین احتمالاً بیشتر مسیرهای جابجایی ضایعات فلز را تغییر می‌دهند تا اینکه باعث ایجاد کمبود در اروپا شوند. با توجه به حجم فعلی صادرات مجدد، نبود مواد اولیه اوکراینی در بازار لهستان احتمالاً تأثیر بحرانی بر ظرفیت تولید صنعت فولاد محلی نخواهد داشت، اما این امر اجازه می‌دهد منابع بیشتری برای مصرف داخلی در اوکراین باقی بماند.