به گزارش ایراسین، سازمان بین‌المللی بستر دریا (ISA)، نهادی وابسته به سازمان ملل که فعالیت‌های معدنی در اعماق دریاها را مدیریت می‌کند، نمی‌تواند قانونی استخراج تجاری از بستر دریا را تصویب کند مگر آنکه ابتدا قوانین مربوط به تقسیم منافع را به تصویب برساند. کارشناسان حقوقی تأکید می‌کنند که این یکی از تعهدات اصلی معاهده UNCLOS است که هنوز حل‌وفصل نشده، حتی با وجود فشار روزافزون برای آغاز استخراج تجاری.

بحث درباره استخراج اعماق دریا عمدتاً بر این متمرکز است که ISA چه زمانی مقررات بهره‌برداری طولانی‌مدت و مورد مذاکره را نهایی خواهد کرد. این موضوع از زمانی حساس شد که ناورو در سال ۲۰۲۱ قانون دو ساله را فعال کرد تا فرآیند تصویب مقررات تسریع شود. شرکت‌های معدنی و برخی دولت‌ها معتقدند که تصویب این مقررات می‌تواند راه را برای فعالیت‌های تجاری هموار کند، اما حقوق‌دانان آلین جکل و اریک وان دورن تأکید دارند که قوانین بهره‌برداری به تنهایی برای رعایت تعهدات UNCLOS کافی نیستند.

طبق کنوانسیون UNCLOS، بستر دریاهای فراتر از حوزه‌های ملی به عنوان میراث مشترک بشریت در نظر گرفته می‌شود و ISA موظف است مزایای مالی و اقتصادی استخراج را به شکل عادلانه تقسیم کند. این تعهد باید از طریق مجموعه‌ای مجزا از مقررات تقسیم منافع اجرا شود که هنوز در مراحل اولیه توسعه قرار دارد.

رشد حمایت از توقف موقت استخراج

تا دسامبر ۲۰۲۵، حدود ۴۰ کشور خواستار توقف موقت استخراج معدن در اعماق دریا شده‌اند و دلیل آن را عدم اطمینان محیط‌زیستی و خلأهای حکمرانی عنوان می‌کنند. مطالعات علمی نیز این نگرانی‌ها را تقویت کرده‌اند، از جمله آزمایش‌هایی که کاهش شدید جمعیت و تنوع جانوری بستر دریا پس از اختلالات معدنی را نشان می‌دهند. چندین دولت، از جمله نروژ، برنامه‌های استخراج اعماق دریا را به دلیل مخالفت‌های داخلی و بین‌المللی متوقف کرده‌اند.

طبق UNCLOS، اختیار درباره تقسیم منافع با مجمع ISA است، نه شورا. مجمع باید مقررات را تصویب و نحوه توزیع منافع را تعیین کند. این فرآیند جدا از تصویب مقررات بهره‌برداری و کندتر از آن است. برخلاف سایر مقررات، مقررات تقسیم منافع نمی‌توانند به صورت موقت اعمال شوند.

بدون وجود قوانین شفاف درباره اینکه چه کسی و چگونه از استخراج سود می‌برد، دولت‌ها نمی‌توانند تشخیص دهند که آیا استخراج بستر دریا با تعهد معاهده برای خدمت به بشریت به‌طور کل منطبق است یا خیر. کشورهای آفریقایی بارها هشدار داده‌اند که استخراج تنها در صورتی باید انجام شود که مزایای آن به شکل مشترک توزیع شود و به آنها خاطرنشان کرده‌اند که مدل‌های استخراج گذشته ثروت را به کشورهای صنعتی منتقل کرده و دیگران را عقب گذاشته است.

موضوع استخراج معدن بستر دریا با افزایش علاقه ژئوپلیتیکی به مواد معدنی اعماق دریا اهمیت تازه‌ای یافته است. ایالات متحده، که عضو UNCLOS نیست، تلاش کرده به مواد معدنی حیاتی از کف اقیانوس دسترسی پیدا کند که این موضوع نگرانی اعضای معاهده را برانگیخته است.