پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ هند برای تحقق هدف راهبردی خود مبنی بر افزایش ظرفیت تولید فولاد به ۶۰۰ میلیون تن در سال تا افق ۲۰۴۷، به جذب ۳۵۰ تا ۴۰۰ میلیارد دلار سرمایهگذاری نیاز دارد. این موضوع در گزارشی از مککینزی مطرح شده که به گزارش کالانیش، مورد استناد قرار گرفته است.
بر اساس این گزارش، ظرفیت تولید فولاد هند در سال مالی ۲۰۲۶ (منتهی به مارس ۲۰۲۶) به ۲۳۳ میلیون تن در سال رسید؛ این در حالی است که ظرفیت تولید این کشور در سال مالی پیش از آن ۲۱۰ میلیون تن بود. همچنین پروژههایی که اجرای آنها تاکنون اعلام شده است، طی پنج تا ۱۰ سال آینده ۶۰ تا ۷۰ میلیون تن به ظرفیت تولید فولاد هند اضافه خواهند کرد. بخش عمده این افزایش ظرفیت از مسیر فناوری کوره بلند ـ کنورتور اکسیژنی (BF-BOF) محقق میشود.
با این حال، حدود نیمی از ظرفیت موردنیاز هند برای دستیابی به هدف ۶۰۰ میلیون تنی، معادل ۲۹۰ تا ۳۱۰ میلیون تن، همچنان فاقد پروژههای اجرایی و عملیات ساختوساز است؛ موضوعی که ضرورت تأمین منابع مالی و تسریع در اجرای طرحهای توسعهای را برجسته میکند.
رشد تقاضای فولاد؛ پیشران توسعه ظرفیت تولید هند
تحلیلگران پیشبینی میکنند تقاضای فولاد نهایی در هند سالانه بین ۵ تا ۶ درصد افزایش یابد. بر این اساس، مصرف فولاد نهایی این کشور از ۱۶۰ میلیون تن در سال ۲۰۲۵ به ۲۵۰ تا ۲۸۰ میلیون تن در سال ۲۰۳۵ خواهد رسید و در سال ۲۰۴۰ نیز به حدود ۳۲۰ تا ۳۵۰ میلیون تن افزایش مییابد.
بخش ساختمان و زیرساخت همچنان مهمترین محرک مصرف فولاد در هند به شمار میرود و ۶۵ تا ۶۸ درصد از تقاضای این محصول را به خود اختصاص میدهد. در کنار این بخش، صنایع دفاعی، تجهیزات الکتریکی و مراکز داده نیز از جمله حوزههای اثرگذار بر رشد مصرف فولاد خواهند بود.
بر اساس پیشبینیها، تقاضای فولاد ناشی از توسعه مراکز داده تا سال ۲۰۴۰ بین ۱۵ تا ۲۰ درصد افزایش خواهد یافت. همچنین برقیسازی حملونقل، با تغییر نیازهای صنعت خودروسازی، زمینه افزایش مصرف فولادهای با استحکام بالا، فولادهای الکتریکی و محصولات پوششدار را فراهم میکند.این تحولات نشان میدهد توسعه ظرفیت فولاد هند تنها به افزایش تناژ تولید محدود نخواهد بود، بلکه تغییر ترکیب محصولات و حرکت به سمت تولید فولادهای با ارزش افزوده بالاتر نیز از الزامات آینده این صنعت محسوب میشود.
افت حاشیه سود و وابستگی مواد اولیه؛ چالشهای مالی فولادسازان
با وجود چشمانداز مثبت تقاضا و برنامههای توسعهای، صنعت فولاد هند با مجموعهای از چالشهای اقتصادی، مالی و تأمین مواد اولیه مواجه است.یکی از مهمترین این چالشها، کاهش حاشیه سود تولیدکنندگان فولاد است. میانگین سود پیش از کسر بهره، مالیات، استهلاک و هزینههای کاهش ارزش داراییها (EBITDA) فولادسازان هندی طی ۱۲ فصل گذشته به ۱۲۰ تا ۱۲۵ دلار به ازای هر تن کاهش یافته و در مقاطع حداقلی به حدود ۱۰۰ دلار در هر تن رسیده است. این رقم در مقایسه با میانگین ۲۰۰ دلاری ثبتشده در دوره ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۶، از افت قابلتوجه سودآوری این صنعت حکایت دارد.
وابستگی به واردات زغالسنگ ککشو نیز از دیگر محدودیتهای ساختاری صنعت فولاد هند است. در حال حاضر، حدود ۹۵ درصد نیاز فولادسازان این کشور به زغالسنگ ککشو از طریق واردات تأمین میشود. پیشبینی میشود حجم واردات دریابرد این ماده اولیه تا سال ۲۰۴۰ به ۱۲۰ تا ۱۴۰ میلیون تن برسد.
در همین راستا، شرکتهای فولادی هند در حال متنوعسازی مبادی تأمین زغالسنگ ککشو و افزایش سهم کشورهایی همچون موزامبیک، آمریکای شمالی و روسیه هستند. در این میان، سهم استرالیا از تأمین زغالسنگ ککشو هند از ۸۷ درصد در سال ۲۰۱۵ به ۳۵ درصد در سال ۲۰۲۶ کاهش یافته است.
محدودیت ذخایر سنگآهن و افزایش نیاز به قراضه فولادی
تأمین سنگآهن و قراضه نیز از دیگر چالشهای پیشروی صنعت فولاد هند به شمار میرود.
بر اساس دادههای منتشرشده، از مجموع حدود ۱۴۰ بلوک معدنی سنگآهن که از سال ۲۰۱۵ تاکنون به مزایده گذاشته شدهاند، تا ماه مه ۲۰۲۶ تنها ۴۷ بلوک به مرحله بهرهبرداری رسیدهاند. علاوه بر این، میانگین عیار آهن در سنگآهن استخراجشده از ۶۲.۷ درصد به ۶۰.۴ درصد کاهش یافته است؛ مسئلهای که میتواند بر هزینههای فرآوری و بهرهوری زنجیره تولید فولاد تأثیر بگذارد.
در بخش قراضه نیز انتظار میرود تقاضای هند تا سال ۲۰۳۰ به ۵۰ تا ۶۰ میلیون تن افزایش یابد. این روند در شرایطی اتفاق میافتد که محدودیتهای جهانی صادرات قراضه، دسترسی فولادسازان به این ماده اولیه را با چالشهای بیشتری مواجه کرده است.افزایش تقاضای قراضه در هند، ضرورت توسعه زیرساختهای جمعآوری، تفکیک و فرآوری این ماده را بیش از گذشته نمایان میکند؛ بهویژه آنکه استفاده از قراضه در مسیرهای مختلف تولید فولاد میتواند در مدیریت هزینهها و کاهش انتشار کربن نیز نقش مؤثری داشته باشد.
موانع صادراتی و فشار مقررات کربنی اروپا بر فولاد هند
محدودیتهای تجاری و الزامات زیستمحیطی نیز از دیگر موانع پیشروی توسعه صنعت فولاد هند هستند.
این کشور در سال ۲۰۲۵ حدود ۷.۳ میلیون تن فولاد صادر کرد که نزدیک به ۴۵ درصد آن راهی بازار اتحادیه اروپا شد. با این حال، اجرای سازوکار تعدیل کربن در مرزهای اتحادیه اروپا (CBAM) و کاهش ۴۷ درصدی سهمیه واردات فولاد به این منطقه، فشار مضاعفی بر صادرکنندگان هندی وارد کرده است.
بر اساس این گزارش، سهمیه واردات فولاد اتحادیه اروپا به ۱۸.۳ میلیون تن در سال کاهش یافته است. این محدودیتها بهویژه برای محصولات تولیدشده در واحدهای فولادی با شدت انتشار کربن بالا، چالش بیشتری ایجاد میکند و میتواند رقابتپذیری صادرات فولاد هند را تحت تأثیر قرار دهد.از این منظر، حرکت به سمت کاهش شدت انتشار کربن، ارتقای فناوری تولید و توسعه محصولات کمکربن، به یکی از ضرورتهای راهبردی فولادسازان هندی برای حفظ سهم خود در بازارهای صادراتی تبدیل شده است.
توصیه مککینزی برای ایجاد قطبهای صنعتی یکپارچه
مککینزی برای تحقق اهداف توسعهای صنعت فولاد هند، مجموعهای از راهکارها را برای بخش خصوصی و دولت این کشور پیشنهاد کرده است.در بخش بنگاههای اقتصادی، کارشناسان بر ایجاد قطبهای صنعتی یکپارچه بهجای احداث واحدهای تولیدی مستقل تأکید دارند. همچنین کاهش وابستگی به واردات فولادهای آلیاژی و محصولات خاص از طریق توسعه توان تولید داخلی، از دیگر توصیههای این گزارش است.
در بخش سیاستگذاری عمومی نیز انتظار میرود دولت هند با ایجاد سازوکارهای شفافتر قیمتگذاری کربن، بازنگری در فرآیند مزایده بلوکهای سنگآهن و حمایت از توسعه زیرساختهای جمعآوری قراضه و فرآوری زغالسنگ، زمینه بهبود رقابتپذیری صنعت فولاد را فراهم کند.این پیشنهادها در مجموع بر ضرورت همزمانی توسعه ظرفیت تولید، تقویت زنجیره تأمین مواد اولیه، ارتقای فناوری و کاهش وابستگی به واردات تأکید دارند؛ عواملی که برای تحقق هدف ۶۰۰ میلیون تنی هند تا سال ۲۰۴۷ تعیینکننده خواهند بود.
تصویب طرحهای توسعهای با ظرفیت ۲۳.۳۴ میلیون تن در نیمه نخست سال مالی ۲۰۲۷
پیشتر پایگاه خبری GMK Center گزارش داده بود که در نیمه نخست سال مالی ۲۰۲۷ هند، از آوریل تا سپتامبر ۲۰۲۶، حجم طرحهای توسعه ظرفیت فولادسازی که مجوز آنها صادر شده، به ۲۳.۳۴ میلیون تن رسیده است.
بر اساس این گزارش، حدود ۹۱ درصد از ظرفیت فولادسازی مصوب به دو مسیر کوره اکسیژنی پایه (BOF) با ظرفیت ۱۰.۶۷ میلیون تن و کوره القایی (IF) با ظرفیت ۱۰.۵۰ میلیون تن اختصاص دارد. همچنین ۲.۱۷ میلیون تن از ظرفیت جدید از طریق کورههای قوس الکتریکی (EAF) تأمین خواهد شد.تقریباً برابر بودن سهم مسیرهای کوره اکسیژنی پایه و کوره القایی در طرحهای مصوب، از توسعه همزمان واحدهای بزرگ و یکپارچه فولادسازی و همچنین گسترش تولید فولاد در واحدهای ثانویه حکایت دارد.
نظر شما