پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ روز ملی صادرات، فرصتی برای بازخوانی ظرفیت‌های اقتصادی کشور، ارزیابی دستاوردهای صادرکنندگان و بررسی چالش‌هایی است که مسیر حضور پایدار کالاها و خدمات ایرانی در بازارهای جهانی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. در شرایطی که رقابت در تجارت بین‌الملل بیش از گذشته به کیفیت، نوآوری، قیمت تمام‌شده و پایداری زنجیره تأمین وابسته شده است، توسعه صادرات تنها به افزایش حجم فروش خارجی محدود نمی‌شود، بلکه به ثبات سیاست‌های ارزی و تجاری، رفع موانع مبادلاتی، شناخت نیاز بازارهای هدف و تقویت مزیت‌های رقابتی تولیدکنندگان داخلی نیاز دارد؛ مؤلفه‌هایی که می‌توانند صادرات را به پیشرانی مؤثر برای رشد تولید، ارزآوری و تقویت جایگاه اقتصاد ایران در تجارت جهانی تبدیل کنند.
در همین راستا، سیده فاطمه مقیمی، عضو هیئت نمایندگان اتاق ایران، در گفت‌وگو با ایراسین با تشریح مهم‌ترین موانع پیش روی صادرکنندگان کشور، تحریم‌ها، تغییرات مداوم سیاست‌های ارزی و تجاری و افزایش هزینه‌های مبادلاتی را از جمله چالش‌های اساسی توسعه صادرات دانست و بر ضرورت ثبات قوانین، ارتقای کیفیت محصولات و شناخت دقیق بازارهای هدف برای حفظ و گسترش سهم ایران در تجارت جهانی تأکید کرد.
کیفیت محصول؛ شرط ورود و ماندگاری در بازارهای جهانی
مقیمی با اشاره به اینکه برخورداری از ظرفیت تولید به‌تنهایی تضمین‌کننده موفقیت در بازارهای بین‌المللی نیست، اظهار کرد: ورود به بازارهای جهانی مستلزم شناخت نیازها و سلیقه مشتریان در بازارهای هدف است؛ چراکه ترجیح مصرف‌کنندگان در بازارهای مختلف یکسان نیست و صادرکنندگان باید محصولات خود را متناسب با این تفاوت‌ها عرضه کنند.
وی افزود: ممکن است محصولی از نظر کیفیت ساخت با نمونه‌های مشابه رقابت‌پذیر باشد، اما ضعف در بسته‌بندی یا ناهماهنگی با انتظارات مشتریان در بازار هدف، مانع جذب پایدار خریداران شود. در چنین شرایطی، حتی اگر محصول برای مدتی وارد یک بازار شود، بی‌توجهی به الزامات آن بازار می‌تواند به خروج تدریجی کالا از چرخه رقابت منجر شود.
عضو هیئت نمایندگان اتاق ایران تأکید کرد: موفقیت صادراتی زمانی محقق می‌شود که تولیدکننده علاوه بر کیفیت محصول، به نحوه عرضه، بسته‌بندی و ویژگی‌های مورد انتظار مشتریان نیز توجه داشته باشد؛ زیرا حضور مقطعی در یک بازار با ایجاد جایگاه پایدار در آن تفاوت دارد.
تحریم‌ها و واسطه‌ها؛ موانع پنهان رقابت‌پذیری صادرات
مقیمی با اشاره به موانع ساختاری صادرات ایران تصریح کرد: یکی از مهم‌ترین مشکلاتی که صادرکنندگان با آن مواجه هستند، تحریم‌هایی است که حتی در بازارهای متقاضی کالاهای ایرانی نیز محدودیت ایجاد می‌کند. از سوی دیگر، ضرورت استفاده از واسطه‌ها برای انتقال کالا به مقصد نهایی، هزینه‌های تحویل و مبادلات را افزایش می‌دهد و قدرت رقابت محصولات ایرانی را در برابر کالاهای مشابه کاهش می‌دهد.
وی ادامه داد: در چنین شرایطی، برخورداری از ظرفیت تولید به‌تنهایی برای توسعه صادرات کافی نیست و باید مجموعه عواملی که بر قیمت تمام‌شده، دسترسی به بازار و امکان تحویل کالا اثر می‌گذارند، مورد توجه قرار گیرند.
عضو هیئت نمایندگان اتاق ایران با تأکید بر ضرورت شفافیت قوانین و تقویت روابط اقتصادی بین‌المللی گفت: یکی از حلقه‌های مفقوده در مسیر توسعه صادرات، نبود شفافیت و پیش‌بینی‌پذیری کافی در برخی مقررات و سیاست‌هاست. همچنین تقویت روابط سیاسی می‌تواند زمینه‌ساز بهبود روابط اقتصادی و تسهیل حضور صادرکنندگان ایرانی در بازارهای بین‌المللی باشد.
سیده فاطمه مقیمی، عضو هیئت نمایندگان اتاق ایران
تغییر مداوم سیاست‌های ارزی؛ چالشی برای برنامه‌ریزی صادرکنندگان
مقیمی با تأکید بر اهمیت ثبات در تصمیم‌گیری‌های اقتصادی اظهار کرد: حضور موفق در بازارهای بین‌المللی مستلزم برنامه‌ریزی دقیق و محاسبه‌شده از سوی بازرگانان و بنگاه‌های اقتصادی است؛ اما زمانی که از مرحله تولید تا بسته‌بندی، ارسال و تحویل کالا به مشتری سپری می‌شود، تغییر سیاست‌های ارزی و تجاری می‌تواند برنامه‌های پیش‌بینی‌شده را با اختلال مواجه کند.
وی افزود: صادرکننده باید بتواند بر اساس مجموعه‌ای از قواعد مشخص، هزینه‌ها، تعهدات و شرایط حضور خود در بازار هدف را محاسبه کند. هنگامی که مقررات در فاصله زمانی میان تولید و تحویل کالا تغییر می‌کنند، امکان برنامه‌ریزی منسجم کاهش می‌یابد و بنگاه اقتصادی در مدیریت تعهدات تجاری خود با دشواری روبه‌رو می‌شود.
عضو هیئت نمایندگان اتاق ایران تأکید کرد: انتظار از دولت این است که شرایطی باثبات، شفاف و قابل پیش‌بینی برای صادرکنندگان فراهم کند تا فعالان اقتصادی بتوانند با اطمینان بیشتری برای حضور بلندمدت در بازارهای جهانی برنامه‌ریزی کنند. استمرار سیاست‌ها در بازه زمانی اجرای یک قرارداد صادراتی، از جمله الزامات اساسی برای کاهش ریسک تجارت خارجی است.
کیفیت و زنجیره تأمین؛ معیارهای ماندگاری در بازارهای جهانی
مقیمی در ادامه با اشاره به رقابت فشرده در بازارهای جهانی گفت: رقابت بین‌المللی به‌اندازه‌ای پیچیده و فشرده است که نمی‌توان صرفاً با تکیه بر ظرفیت تولید یا حضور مقطعی در یک بازار، جایگاه تجاری را به دست آورد و حفظ کرد. ماندگاری در این بازارها به برخورداری از مزیت‌های رقابتی واقعی و تقویت مستمر توانمندی‌های تولیدی و تجاری وابسته است.
وی با بیان اینکه صنایع و بخش معدن ایران باید در تعریف مزیت‌های صادراتی خود فراتر از حجم و وزن محصولات حرکت کنند، افزود: کیفیت یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های رقابت‌پذیری است؛ با این حال، کیفیت صرفاً به ویژگی‌های فیزیکی محصول محدود نمی‌شود، بلکه تنوع تولید، تناسب کالا با نیاز بازار هدف و عملکرد زنجیره تأمین را نیز در بر می‌گیرد.
به گفته عضو هیئت نمایندگان اتاق ایران، زنجیره تأمین صادراتی باید تمام مراحل، از تولید و بسته‌بندی تا حمل‌ونقل و تحویل نهایی کالا را پوشش دهد. هرگونه ضعف در این زنجیره می‌تواند مزیت‌های ایجادشده در مرحله تولید را تحت تأثیر قرار دهد و توان رقابت صادرکننده را کاهش دهد.
بازاریابی هدفمند و خدمات پس از فروش؛ شرط تداوم صادرات
مقیمی با تأکید بر ضرورت بازنگری در رویکردهای صادراتی کشور خاطرنشان کرد: توسعه صادرات باید بر پایه بازاریابی اصولی، ارزیابی دقیق بازارهای هدف و شناخت مطالبه خریداران انجام شود. عرضه یک محصول بدون شناخت نیازهای بازار و بررسی ظرفیت رقبا، نمی‌تواند به حضور پایدار در بازارهای بین‌المللی منجر شود.
وی افزود: صادرکنندگان باید متناسب با ویژگی‌ها و انتظارات هر بازار، محصولات خود را عرضه کنند و در کنار کیفیت و تنوع، به استمرار تأمین، قابلیت اطمینان در تحویل و ارائه خدمات پس از فروش نیز توجه داشته باشند.
عضو هیئت نمایندگان اتاق ایران در پایان تأکید کرد: تداوم حضور در بازارهای بین‌المللی زمانی امکان‌پذیر است که مزیت‌های تولیدی کشور با کیفیت رقابتی، زنجیره تأمین کارآمد، بازاریابی هدفمند و ثبات در سیاست‌های تجاری همراه شود. فراهم کردن این شرایط، علاوه بر تلاش بنگاه‌های اقتصادی، به سیاست‌گذاری قابل پیش‌بینی و حمایت مؤثر از صادرکنندگان نیاز دارد.
نظر شما