پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ کشورهای عضو اتحادیه اروپا در ۱۲ ژوئن بر سر محدود کردن شرایطی که تحت آن این بلوک میتواند دریافت عوارض کربنی واردات را در چارچوب مکانیسم تعدیل کربن در مرزها یا CBAM تعلیق کند، به توافق رسیدند. به گزارش رویترز، این تصمیم با رأی اکثریت وزیران اقتصاد و دارایی اتحادیه اروپا حمایت شد، هرچند کشورهای اسلواکی، رومانی و لیتوانی با آن مخالفت کردند.
این توافق در حالی حاصل شده که موضوع نحوه اجرای CBAM و دامنه انعطافپذیری آن، به یکی از محورهای مهم سیاستگذاری صنعتی و اقلیمی اروپا تبدیل شده است؛ بهویژه در بخش فولاد که هم از نظر انتشار کربن و هم از نظر رقابتپذیری صنعتی، در مرکز توجه این مکانیسم قرار دارد.
محدود شدن امکان تعلیق عوارض کربنی
در پیشنهاد اولیه کمیسیون اروپا، این امکان پیشبینی شده بود که در آینده، در صورت بروز «شرایط جدی و غیرقابل پیشبینی» که موجب افزایش قیمتها شود، برخی کالاها از پرداخت عوارض کربنی معاف شوند. اما بخشی از دولتها و شرکتهای اروپایی با این رویکرد مخالفت کردند. منتقدان معتقد بودند چنین عبارتی بیش از حد کلی و مبهم است و میتواند برای سرمایهگذاریهای کمکربن، نااطمینانی ایجاد کند. از نگاه آنها، اگر تولیدکنندگان ندانند در چه شرایطی عوارض کربنی ممکن است تعلیق شود، انگیزه سرمایهگذاری بلندمدت در فناوریهای پاک و کاهش انتشار کربن تضعیف خواهد شد.
بر اساس پیشنویس توافق وزیران که رویترز به آن دست یافته، کمیسیون اروپا تنها در صورت تحقق معیارهای مشخص میتواند پیشنهاد تعلیق دریافت عوارض کربنی را مطرح کند.
یکی از مهمترین معیارهای مطرحشده در این پیشنویس آن است که قیمت محصول مربوطه باید طی یک دوره ششماهه، بیش از ۵۰ درصد نسبت به میانگین قیمت آن در ۱۰ سال گذشته افزایش یافته باشد. به بیان دیگر، تعلیق CBAM دیگر نمیتواند صرفاً بر اساس برداشت کلی از شرایط بازار یا افزایشهای محدود قیمتی انجام شود؛ بلکه باید بر پایه شاخصهای قابل اندازهگیری و شرایط استثنایی مشخص باشد. این رویکرد با هدف کاهش ابهام در اجرای مقررات و جلوگیری از استفاده گسترده یا سلیقهای از سازوکار تعلیق طراحی شده است.
کشورهای عضو اتحادیه اروپا و قانونگذاران این بلوک همچنان درباره متن نهایی مقررات گفتوگو خواهند کرد. قانونگذاران اروپایی همچنین در نظر دارند بند مربوط به تعلیق را کاهش داده یا حتی بهطور کامل حذف کنند. پس از نهایی شدن اصلاحات، اتحادیه اروپا قصد دارد فهرست کالاهایی را که مشمول عوارض انتشار کربن میشوند، گسترش دهد. این موضوع برای صنایع انرژیبر و بهویژه زنجیره تولید فولاد اهمیت زیادی دارد، زیرا دامنه CBAM میتواند آثار قابل توجهی بر تجارت خارجی، قیمت تمامشده و رقابتپذیری تولیدکنندگان اروپایی و غیراروپایی داشته باشد.
استقبال محتاطانه فولادسازان اروپایی از اصلاحات CBAM
همزمان، فولادسازان اروپایی برخی اصلاحات پیشنهادی وزیران اتحادیه اروپا درباره CBAM را مثبت ارزیابی کردهاند. انجمن فولاد اروپا، یورافر (EUROFER)، در بیانیهای اعلام کرد که تغییرات ایجادشده در پیشنهاد اصلاحی CBAM شامل بهبودهایی است که میتواند به اجرای مؤثرتر این مکانیسم کمک کند. با این حال، این انجمن هشدار داده است که همچنان روزنهها و خلأهایی در مقررات وجود دارد که ممکن است هم اهداف اقلیمی اروپا و هم رقابتپذیری صنعت فولاد این قاره را تضعیف کند.
یورافر از شفافتر شدن ارجاع به قواعد مربوط به «ذوب و ریختهگری» استقبال کرده است. این موضوع برای صنعت فولاد اهمیت ویژهای دارد، زیرا تعیین منشأ واقعی کربن در محصولات فولادی، به مراحل اصلی تولید از جمله ذوب و ریختهگری وابسته است. شفاف شدن این قواعد میتواند از سوءاستفاده در ثبت منشأ محصول یا تغییر ظاهری زنجیره تولید جلوگیری کند و محاسبه ردپای کربنی واردات فولاد به اروپا را دقیقتر سازد.
یکی دیگر از نکات مثبت مورد اشاره یورافر، اذعان روشنتر اتحادیه اروپا به خطر دور زدن این مکانیسم از طریق روشی موسوم به «باز تخصیص منابع» است. باز تخصیص منابع زمانی رخ میدهد که تولیدکنندگان خارج از اروپا، فولاد کمکربن خود را به بازار اتحادیه اروپا ارسال کنند، اما فولاد پرکربنتر را همچنان به سایر بازارهای جهانی بفروشند. در چنین شرایطی، ممکن است واردات به اروپا از نظر ظاهری کمکربن جلوه کند، اما در سطح جهانی کاهش واقعی انتشار رخ ندهد.
یورافر این پدیده را یکی از بزرگترین چالشهای پیشروی بخش فولاد دانسته است، زیرا میتواند اثرگذاری زیستمحیطی CBAM را کاهش دهد و در عین حال فشار رقابتی بر تولیدکنندگان اروپایی را حفظ کند.
شورای اروپا همچنین پیشنهاد کرده است دامنه CBAM به حدود ۲۰۰ محصول اضافی دارای فولاد گسترش یابد. انجمن فولاد اروپا از این توسعه استقبال کرده، زیرا میتواند بخشی از خلأ موجود در پوشش کالاهای پاییندستی را کاهش دهد.
با این حال، یورافر هشدار داده است که این گسترش هنوز پوشش جامع و ساختاری برای بسیاری از کالاهایی که در تولید آنها فولاد بهطور گسترده استفاده میشود، فراهم نمیکند. در نتیجه، بخشی از زنجیره تولید اروپا همچنان در برابر وارداتی آسیبپذیر باقی میماند که مشمول الزامات مشابه انتشار کربن نیستند.
به بیان دیگر، اگر فقط مواد اولیه یا محصولات پایه فولادی مشمول CBAM باشند و کالاهای نهایی یا نیمهنهایی فولادبر از شمول آن خارج بمانند، ممکن است تولیدکنندگان اروپایی در بخشهای پاییندستی با رقابت نابرابر مواجه شوند.
انتقاد از افزودن قراضه پیشمصرفکننده به فهرست پیشمادهها
یورافر همچنین از حمایت کشورهای عضو از پیشنهاد کمیسیون اروپا برای افزودن قراضه پیشمصرفکننده به فهرست «پیشمادههای» مشمول CBAM انتقاد کرده است. قراضه پیشمصرفکننده به ضایعاتی اطلاق میشود که در فرآیند تولید و پیش از رسیدن محصول به مصرفکننده نهایی ایجاد میشود. از نگاه یورافر، افزودن این نوع قراضه به فهرست پیشمادهها بدون انجام ارزیابی اثرگذاری اختصاصی، میتواند پیامدهای غیرقابل پیشبینی برای بازار قراضه و اقتصاد چرخشی اروپا داشته باشد.
این انجمن هشدار داده است که چنین تصمیمی ممکن است جریان تأمین قراضه، قیمتگذاری و انگیزههای بازیافت را تحت تأثیر قرار دهد و بر سازوکارهای موجود در زنجیره فولاد سبز اروپا اثر بگذارد.
یادآور میشود کمیسیون اروپا در ژانویه سال جاری، بندی را برای تعلیق موقت CBAM در شرایط خاص پیشنهاد کرده بود. این بند که با عنوان ماده ۲۷a در مقررات مربوطه مطرح شده، با هدف جلوگیری از اختلالات قیمتی در بازار داخلی اتحادیه اروپا طراحی شده است. با این حال، اصلاحات اخیر نشان میدهد کشورهای عضو اتحادیه اروپا به دنبال آن هستند که امکان استفاده از این بند را به شرایط بسیار محدود و دقیقاً تعریفشده منحصر کنند.
نظر شما