به گزارش ایراسین، بررسی گزارش‌های تحلیلی نهادهای بین‌المللی نشان می‌دهد که تنگه هرمز علاوه بر نقش سنتی خود در عبور نفت و گاز، در تجارت جهانی آمونیاک و اوره نیز جایگاهی راهبردی پیدا کرده است؛ ارزیابی‌های منتشرشده توسط شبکه‌های پایش امنیت غذایی و بازارهای کالایی هشدار می‌دهد که تداوم یا تشدید درگیری‌های اخیر در خاورمیانه می‌تواند هم‌زمان بازار نفت، حمل‌ونقل دریایی و جریان کودهای شیمیایی را تحت فشار قرار دهد و ریسک اختلال در عرضه را بالا ببرد.

در ساختار فعلی بازار کود، بخش مهمی از صادرات کودهای نیتروژنی از منطقه خلیج فارس انجام می‌شود و بخش قابل‌توجهی از محموله‌های آمونیاک و اوره از مسیر تنگه هرمز عبور می‌کند؛ گزارش‌های تحلیلی درباره بازار جهانی کود و پتروشیمی در سال ۲۰۲۵ بر این نکته تأکید دارند که تولیدکنندگان این منطقه به دلیل دسترسی به گاز طبیعی و موقعیت جغرافیایی، نقش پررنگی در تأمین نیاز واردکنندگان عمده، به‌ویژه در آسیا، ایفا می‌کنند، همین تمرکز جغرافیایی باعث می‌شود هر تهدید یا محدودیت در این گذرگاه راهبردی، خیلی سریع در قیمت‌ها و رفتار بازار کود منعکس شود.

بازار کودهای نیتروژنی به‌طور مستقیم به بازار گاز طبیعی وابسته است؛ تولید آمونیاک به‌عنوان محصول پایه نیازمند مصرف بالای گاز است و هر افزایش هزینه یا محدودیت در تأمین گاز، به‌سرعت هزینه تولید را بالا می‌برد؛ از سوی دیگر، وابستگی صادرات این محصولات به مسیرهای دریایی محدودی مانند تنگه هرمز، سطح آسیب‌پذیری بازار را در برابر شوک‌های ژئوپلیتیکی افزایش داده است.

تحلیل‌های منتشرشده از سوی نهادهای تخصصی مانند موسسات تحقیقاتی کشاورزی و پلتفرم‌های تحلیل بازار، نشان می‌دهد که بازار کود در زمره نخستین بازارهایی است که به نشانه‌های ریسک در خاورمیانه واکنش نشان می‌دهد؛ در این گزارش‌ها تأکید شده است که تشدید تنش‌ها می‌تواند هزینه حمل‌ونقل و بیمه و در نهایت قیمت تمام‌شده کودهای وارداتی را برای کشورها افزایش دهد و حاشیه سود کشاورزان را تحت فشار قرار دهد. در برخی یادداشت‌های تحلیلی درباره جهش قیمت اوره نیز اشاره شده که اختلال‌های ناشی از درگیری‌های منطقه‌ای و محدودیت‌های تجاری، تعادل شکننده بازار را بر هم زده و موج‌های جدیدی از افزایش قیمت را رقم زده است.

پیامد چنین اختلالاتی تنها به کوتاه‌مدت محدود نمی‌شود، افزایش هزینه حمل‌ونقل و بیمه، تأخیر در تحویل محموله‌ها و رشد رفتار احتیاطی خریداران (خرید زودتر از موعد و افزایش ذخایر)، همگی به فشار مضاعف بر قیمت‌ها منجر می‌شود، در میان‌مدت نیز افزایش هزینه خوراک و انرژی واحدهای تولیدی می‌تواند برخی تولیدکنندگان را به کاهش ظرفیت وادار کند و برای کشورهایی که به واردات کود متکی هستند، خطر کمبود و نوسان شدید قیمت را تشدید کند.

ارزیابی‌های انجام‌شده در حوزه امنیت غذایی هشدار می‌دهند که در صورت تداوم یا تشدید این تنش‌ها، کشورهایی که هم به واردات انرژی و هم به واردات کود وابسته‌اند، در برابر شوک‌های قیمتی آسیب‌پذیرتر خواهند بود. برآیند این تحلیل‌ها نشان می‌دهد که تنگه هرمز امروز تنها یک «گذرگاه انرژی» نیست، بلکه نقطه تلاقی دو حوزه حیاتی «امنیت انرژی» و «امنیت غذایی» است.