به گزارش ایراسین، بر اساس پژوهشی جدید از موسسه «وریسک مپلکرافت» (Verisk Maplecroft)، آمریکای جنوبی به عنوان پایدارترین و از نظر سیاسی مناسب‌ترین گزینه برای کشورهای غربی در تلاش برای بازتعادل زنجیره تأمین مواد معدنی حیاتی و کاهش وابستگی به چین ظهور کرده است.
این مطالعه در حالی منتشر می‌شود که ایالات متحده و متحدان آن تلاش‌های خود را برای تأمین ذخایر لیتیوم، مس، کبالت، نیکل، گرافیت و عناصر خاکی نادر (Rare Earth Elements) تشدید کرده‌اند. این تحرکات ناشی از نگرانی‌هایی در مورد وابستگی تکنولوژیک، تاب‌آوری زنجیره تأمین و ملاحظات ژئوپلیتیک است. در میان اقدامات اخیر، می‌توان به برنامه‌های ایالات متحده برای گسترش ذخایر استراتژیک و تلاش ۵۵ کشور برای تأسیس یک بلوک تجاری ترجیحی برای مواد معدنی حیاتی اشاره کرد.

ارزیابی ۱۰ بازار نوظهور با ذخایر کلیدی

موسسه «وریسک مپلکرافت» (Verisk Maplecroft) ۱۰ بازار نوظهور دارای ذخایر عمده را با استفاده از «شاخص ملی‌گرایی منابع» (Resource Nationalism Index) و داده‌های ریسک سیاسی ارزیابی کرد. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که آرژانتین، برزیل، شیلی و پرو به دلیل ترکیبِ داشتنِ ذخایر عظیم منابعی با سطوح نسبتاً متوسط مداخله دولت و ریسک سیاسی، متمایز هستند. سایر کشورهای مورد بررسی در این تحلیل شامل جمهوری دموکراتیک کنگو، هند، اندونزی، ماداگاسکار، فیلیپین و تانزانیا بود.

بیشترین تولیدکنندگان آمریکای جنوبی در میان پرخطرترین حوزه‌های قضایی جهان از نظر ملی‌گرایی منابع رتبه‌بندی نمی‌شوند. پرو، شیلی و آرژانتین در میان قوی‌ترین عملکردهای جهانی قرار دارند، در حالی که جمهوری دموکراتیک کنگو، اندونزی و تانزانیا در میان ۲۰ کشور اولِ در معرض خطر (از مجموع ۱۹۸ کشور ارزیابی‌شده) قرار دارند.

اهمیت ترکیب ذخایر معدنی

«خیمنا بلانکو» (Jimena Blanco)، تحلیلگر ارشد موسسه «وریسک مپلکرافت»، گفت: «آنچه آمریکای جنوبی را متمایز می‌کند، مقیاس ذخایر نیست، بلکه توزیع ریسک است. تولیدکنندگان به طور مداوم ذخایر عظیم مواد معدنی حیاتی برای فناوری را با سطوح نسبتاً متوسط ملی‌گرایی منابع و ریسک سیاسی ترکیب می‌کنند.» این شرکت فرصت کلی منطقه را با در نظر گرفتن ریسک (Risk-adjusted opportunity) به عنوان کاملاً مطلوب ارزیابی می‌کند، هرچند هشدار می‌دهد که مواجهه با حوزه‌های قضایی پرخطر برای برخی مواد معدنی اجتناب‌ناپذیر باقی می‌ماند.

این امر اکنون در ابتکارات اخیر غربی منعکس شده است؛ از جمله توافقنامه تجارت آزاد اتحادیه اروپا با هند که تا حدی به آرمان‌های مربوط به عناصر خاکی نادر گره خورده است، و چارچوب همکاری مواد معدنی استراتژیک ایالات متحده با جمهوری دموکراتیک کنگو که در دسامبر ۲۰۲۵ راه‌اندازی شد.

تمایز میان ثبات نسبی و مداخله‌گری دولت‌ها

هنگامی که بی‌ثباتی سیاسی در کنار مداخله دولت قرار می‌گیرد، بسیاری از کشورهای دارای ذخایر عمده مواد معدنی حیاتی همچنان در دسته ریسک متوسط قرار می‌گیرند که نشان‌دهنده شرایط نسبتاً حمایتی برای سرمایه‌گذاری بلندمدت است. با این حال، برخی تولیدکنندگان، نوسان سیاسی بالا را با کنترل قاطعانه دولت ترکیب کرده‌اند که احتمال محدودیت‌های صادراتی، مالکیت دولتی یا الزامات ارزش‌افزوده داخلی را افزایش می‌دهد.

سیاست‌های عناصر خاکی نادر هند، و همچنین شرایط در جمهوری دموکراتیک کنگو و اندونزی، این پویایی را برجسته می‌کنند. یافته‌ها نشان می‌دهد که اگرچه دولت‌های غربی نمی‌توانند کاملاً از تأمین‌کنندگان پرخطر اجتناب کنند، اما آمریکای جنوبی در میان محدودیت‌های چشم‌انداز جهانی، لنگری نسبتاً پایدار ارائه می‌دهد.

تمایلات ژئوپلیتیک نزدیک به غرب

این پژوهش همچنین فرضیه‌های موجود در مورد همسویی ژئوپلیتیک را به چالش می‌کشد. موسسه وریسک مپلکرافت با استفاده از «ابزار همسویی ژئوپلیتیک» خود که عواملی نظیر رأی‌گیری در سازمان ملل، توافق‌های تجاری و روابط امنیتی را رصد می‌کند، دریافت که اکثر ۱۰ کشور تحلیل‌شده در طیف موافق غرب یا خنثی قرار دارند.

آرژانتین و فیلیپین به عنوان متحدان نزدیک ایالات متحده رتبه‌بندی شده‌اند، در حالی که شیلی، ماداگاسکار و هند همسویی استراتژیک نشان می‌دهند. پرو و اندونزی به طور گسترده‌ای خنثی هستند. تنها برزیل، تانزانیا و جمهوری دموکراتیک کنگو به دلیل روابط قوی‌تر با رقبای ایالات متحده، متمایل به دور شدن از واشنگتن هستند.

آمریکای جنوبی؛ محوریت استراتژیک در تنوع‌بخشی زنجیره تأمین غرب

طبق این گزارش، تلاقی میان ذخایر قابل‌توجه، ریسک سیاسی قابل‌مدیریت و همسویی ژئوپلیتیک مطلوب، آمریکای جنوبی را به مرکز استراتژی‌های تنوع‌بخشی (Diversification) کشورهای غربی تبدیل کرده است.

«خیمنا بلانکو» (Jimena Blanco)، تحلیلگر ارشد موسسه وریسک مپلکرافت، در این خصوص گفت: «تأمین مواد معدنی حیاتی برای فناوری دیگر صرفاً یک چالش اقتصادی نیست. در این مسابقه، برنده کسی نخواهد بود که ریسک را حذف کند، بلکه کسی پیروز می‌شود که آن را بهتر از رقبای خود مدیریت کند.»