پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ افزایش قیمت جهانی فلزات، رشد نرخ ارز، کاهش عیار ذخایر معدنی و توسعه فناوریهای فرآوری، نگاه صنعت معدن را به باطلهها و پسماندهای معدنی تغییر داده است؛ بهگونهای که این مواد که تا چندی پیش تنها بهعنوان ضایعات کمارزش در اطراف معادن انباشته میشدند، امروز به یکی از مهمترین منابع بالقوه برای تولید و سرمایهگذاری تبدیل شدهاند.
از هزینههای زیستمحیطی تا ذخایر ثانویه ارزشمند
بررسی آمارهای زیستمحیطی معادن کشور نشان میدهد میزان سرمایهگذاری در حوزه مدیریت پسماندها و باطلههای معدنی طی سالهای اخیر رشد چشمگیری را تجربه کرده است. سهم این بخش از کل سرمایهگذاریهای زیستمحیطی معادن که در سالهای ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ به ترتیب ۸.۵ و ۵.۶ درصد بود، در سال ۱۴۰۲ به ۲۵.۶ درصد و در سال ۱۴۰۳ به بیش از ۶۳ درصد رسیده است. این روند نشاندهنده تغییر نگرش فعالان معدنی از استخراج صرف ذخایر اولیه به سمت بهرهبرداری از ذخایر ثانویه و استفاده مجدد از مواد معدنی است.
کارشناسان معتقدند افزایش بهای فلزات در بازارهای جهانی و رشد هزینههای اکتشاف و استخراج ذخایر جدید موجب شده است بازیابی فلزات موجود در باطلهها از توجیه اقتصادی بالاتری برخوردار شود. در بسیاری از معادن قدیمی، به دلیل محدودیت فناوری در زمان استخراج، بخش قابل توجهی از مواد معدنی ارزشمند در باطلهها باقی مانده است.
از سوی دیگر، استفاده مجدد از باطلهها میتواند آثار زیستمحیطی فعالیتهای معدنی را نیز کاهش دهد. انباشت گسترده پسماندهای معدنی علاوه بر اشغال زمینهای وسیع، در برخی موارد موجب آلودگی منابع آب و خاک میشود. بنابراین فرآوری مجدد این مواد علاوه بر ایجاد ارزش افزوده اقتصادی، به کاهش مخاطرات زیستمحیطی و حرکت صنعت معدن به سمت توسعه پایدار کمک میکند.
فناوریهایی مانند فلوتاسیون پیشرفته، لیچینگ، بیولیچینگ و فرآوری هیدرومتالورژیکی از جمله روشهایی هستند که امروزه برای بازیابی فلزات از باطلهها مورد استفاده قرار میگیرند. همچنین در برخی کشورها از بخشی از این مواد در تولید سیمان، مصالح ساختمانی، پروژههای راهسازی و حتی بهبود کیفیت خاکهای کشاورزی بهره گرفته میشود.
اقتصاد چرخشی و الزامات سیاستگذاری برای آینده معدن
با این حال، توسعه این حوزه در ایران همچنان با چالشهایی نظیر نبود قوانین شفاف درباره مالکیت باطلهها، ضعف زیرساختهای فناورانه، محدودیت سرمایهگذاری و نبود سیاستگذاری منسجم روبهرو است. کارشناسان معتقدند تدوین مقررات مشخص، حمایت از شرکتهای دانشبنیان و تسهیل سرمایهگذاری در فناوریهای نوین میتواند زمینه بهرهبرداری گستردهتر از این منابع را فراهم کند.
در شرایطی که جهان به سمت اقتصاد چرخشی و استفاده حداکثری از منابع طبیعی حرکت میکند، باطلههای معدنی دیگر پسماندهایی بیارزش محسوب نمیشوند، بلکه میتوانند به یکی از ارکان مهم تأمین مواد اولیه، افزایش بهرهوری و توسعه پایدار صنعت معدن در سالهای آینده تبدیل شوند.
نظر شما