سیاستهای صنعتی
-
چرا اتحاد استراتژیک دولت و بازار تنها راه بقا صنایع مادر است؟
عصر نوین مداخله دولتی
دوران طلایی تجارت آزاد و تکیه مطلق بر دستهای نامرئی بازار به پایان رسیده است. امروز در پی بحرانهای متوالی زنجیره تامین شبح مداخلهگرایی دولتی بار دیگر اقتصاد جهانی را تسخیر میکند. دولتها از نقش حاشیهای و تنظیمگر خود خارج میشوند و به بازیگران اصلی در بازارهای استراتژیک تغییر روش میدهند. آنها با کنار گذاشتن سیاستهای منسوخ گذشته، مانند واردات کورکورانه که تنها به خروج مخرب ارز و تضعیف صنایع مادر میانجامد؛ مجموعی از ابزارهای نوین را به کار میگیرند. از مالیاتهای مرزی کربن در اروپا تا دیپلماسی مواد خام و ممنوعیتهای وارداتی به منظور حمایت از صنایع مادر، بیانگر نقش جدید دولت است. در این زیستبوم پرالتهاب، بقای اقتصاد ملی تنها در اتحاد استراتژیک دولت و بازار، توسعه هوشمندانه زیرساختها و تزریق هدفمند سرمایه برای احیای شرکتهای کلیدی رقم میخورد.
-
تجربیات تاریخی کشورها از اجرای سیاستهای صنعتی، چه راهی را نشان میدهد؟
دامهای حمایتگرایی
رویکرد مبتنی بر جایگزینی واردات در مقابل رویکرد صادراتمحور قرار میگیرد. بررسی دقیق پیامدهای این دو سیاست صنعتی تنها به تقویت توانمندیهای تولیدی محدود نمیشود، بلکه بر میزان رقابتپذیری کشورها در بازارهای بینالمللی نیز تأثیر قابل توجهی دارد. در این مقاله، موضوعاتی همچون رویکردهای جایگزینی واردات و صادراتمحور، پیامدهای اقتصادی و سیاسی این سیاستها، تجربه کشورهای مختلف در اجرای آنها، و همچنین آثار زیستمحیطی و اجتماعی ناشی از این رویکردها مورد بررسی قرار میگیرد.
-
چرا سیاستهای صنعتی جدید، از گسترش جریان نوآوری حمایت میکنند؟
درسهای موج نوآوری
از سال ۲۰۲۳ در پارادایم جدید سیاست صنعتی در عرصه جهانی، دولتهای صنعتی گوی سبقت در مداخله و اعطای یارانهها را از کشورهای نوظهور و در حال توسعه ربودهاند؛ دخالتی که هدف از آن، ورود به بازار صنایع هدف، گذار سبز و امنیت اقتصادی است. در این مداخلهها محصولات صنعتی دارای کاربردهای دوگانه (صنعتی-نظامی) و فناوریهای پیشرفته بهویژه در حوزه نیمههادیها و فناوریهای کمکربن و زیرمجموعههای آنها مانند مواد راهبردی معدنی فعالیتهایی بودهاند که در سیاستهای صنعتی سال ۲۰۲۳ در سراسر جهان موضوع حمایتها قرار گرفتهاند.
-
کشورهای مختلف برای عبور از چالشهای آینده چه راهبردی را دنبال میکنند؟
ابزارهای نوین صنعتی شدن
این نوشتار به ارزیابی پیچیدگی اقتصادی سیاستهای صنعتی پرداخته تا روشن شود کدام دولتها و به چه شیوهای از شرکتهای پیشران در تولید کالاهای پیچیده صنعتی حمایت و به تعقیب اهداف مختلف سیاستی مبادرت ورزیدهاند. با ارزیابی سیاستهای صنعتی فعلی از طریق این دریچه پیچیده، میتوان به درک بهتری از اینکه دولتها چگونه در حال ایجاد» قابلیتهای آینده «یعنی آنچه که صنعت یک کشور را در مسیر تقویت نقشآفرینی آن در آینده قرار میدهد، در هر دو سطح شرکتی و بخشی رسید.