-
یادداشت؛
مانع‌زدایی ارزی؛ کلید تاب‌آوری صنعت ایران
با تشدید تحریم‌های بین‌المللی، این پرسش مطرح می‌شود که اقتصاد ایران و به‌ویژه بخش صنعت و تولیدکنندگان با چه چالش‌ها و چه بسا فرصت‌های جدیدی روبرو خواهند شد.
-
یادداشت؛
سرمایه‌گذاری برای آینده صنعت فولاد
رشد صنعت فولاد ایران در دو دهه گذشته بیش از هر چیز با افزایش ظرفیت تولید شناخته شده است، اما امروز تداوم این مسیر بیش از هر زمان دیگری به توسعه بخش معدن وابسته است. اگر اکتشاف، استخراج و زیرساخت‌های معدنی همگام با توسعه واحدهای فولادی پیش نروند، فاصله میان ظرفیت تولید و ظرفیت تأمین مواد اولیه به یکی از مهم‌ترین چالش‌های صنعت تبدیل خواهد شد.
-
یادداشت؛
سه مطالبه کلیدی برای تقویت رقابت‌پذیری معدن
خانه معدن ایران با طرح سه مطالبه مشخص از دولت، خواستار ایجاد ثبات دوازده‌ماهه در مقررات ارزی و تجاری، اجرای برنامه عملیاتی برای حفظ بازارهای صادراتی و ارتقای ارزش افزوده در زنجیره‌های معدنی شد؛ مطالباتی که با تعیین دستگاه مسئول، زمان‌بندی اجرا و شاخص‌های کمی، نقشه راهی یک‌ساله برای بهبود رقابت‌پذیری بخش معدن ترسیم می‌کنند.
-
یادداشت؛
بلوغ تشکل‌های صنعتی در ایران؛ از مطالبه‌گری تا راه‌حل‌سازی
بیش از دو دهه از آغاز موج نوین تشکل‌گرایی در بدنه صنعتی و تولیدی کشور می‌گذرد؛ حرکتی که هرچند در گام‌های نخست از الگوهای سنتی و تک‌هدفه فراتر نمی‌رفت، اما امروز در آستانه ورود به ترازی نوینی از بلوغ کارکردی و نهادی قرار گرفته است.
-
یادداشت؛
پدافند غیرعامل؛ ضامن تاب‌آوری زیرساخت‌های کشور
ارتقای تاب‌آوری شبکه‌های حمل‌ونقل و زیرساخت‌های شهری، با تأکید بر نقش راهبردی پدافند غیرعامل در صیانت از سرمایه‌های حیاتی و پایداری ملی، مورد تأکید قرار گرفت.
-
یادداشت؛
آینده صادرات فولاد در گرو بازآرایی تجارت
تولید بالا به‌تنهایی تضمین‌کننده موفقیت در بازارهای جهانی نیست. صنعت فولاد ایران برای تبدیل ظرفیت‌های تولیدی به مزیت رقابتی پایدار، به ساختار تجاری کارآمدتر، شرکت‌های تخصصی مدیریت صادرات، شبکه‌های توزیع منعطف و سازوکارهایی نیاز دارد که اعتماد خریداران خارجی را به سفارش‌های مستمر تبدیل کند.
-
یادداشت؛
صادرات معدنی در مسیر ارزش‌آفرینی پایدار
افزایش ارزش افزوده در بخش معدن به سرمایه‌گذاری در فرآوری، تأمین فناوری و انرژی و دسترسی پایدار به بازارهای صادراتی نیاز دارد. محدود کردن صادرات محصولات معدنی پیش از فراهم شدن زیرساخت‌های فرآوری می‌تواند منابع مالی معدن‌کاران را تضعیف کند؛ ازاین‌رو، تدوین نقشه ارتقای زنجیره‌های معدنی، ایجاد واحدهای مشترک فرآوری برای معادن کوچک و متوسط و اصلاح سازوکار بازگشت ارز صادراتی ضروری است. همچنین پیشنهاد شده است بانک مرکزی، وزارت صمت و بخش خصوصی چارچوبی دست‌کم یک‌ساله برای بازگشت ارز، مهلت‌های متناسب با وصول مطالبات و استفاده از ارز صادراتی برای واردات تجهیزات تدوین کنند.
-
یادداشت؛
گذار انرژی از مسیر استانداردسازی
همزمان با روز جهانی استاندارد، ضرورت بازتعریف استانداردهای انرژی با هدف ارتقای بهره‌وری، مدیریت مصرف، توسعه تجدیدپذیرها و افزایش تاب‌آوری شبکه برق بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است؛ مسیری که می‌تواند به کاهش ناترازی انرژی و بهبود کیفیت سرمایه‌گذاری در این بخش کمک کند.
-
یادداشت؛
استانداردسازی؛ تضمین کیفیت در مسیر تولید پایدار صنعت
استانداردسازی در صنعت فولاد، فراتر از رعایت الزامات فنی، نقشی تعیین‌کننده در ارتقای کیفیت محصول، کاهش نوسانات تولید و افزایش اعتماد مشتریان دارد. شرکت ورق خودرو چهارمحال و بختیاری، از شرکت‌های گروه فولاد مبارکه، با تکیه بر کنترل مستمر فرایندها، آزمون‌های تخصصی و انطباق محصولات با استانداردهای ملی و بین‌المللی، کیفیت ورق‌های گالوانیزه را متناسب با نیاز صنایع مختلف دنبال می‌کند.
-
یادداشت؛
استانداردسازی؛ مسیر ارتقای رقابت‌پذیری معادن
استانداردسازی در زنجیره معدن و صنایع معدنی، از اکتشاف و استخراج تا فرآوری و صادرات، نقشی کلیدی در افزایش بهره‌وری، ارتقای کیفیت محصولات و کاهش اتلاف منابع دارد. سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران (ایمیدرو) نیز با بهره‌گیری از استانداردهای به‌روز جهانی در توسعه سامانه اطلاعات یکپارچه مکان‌مبنای اکتشافات معدنی، داده‌های اکتشافی را در قالب پایگاه داده استاندارد سامان‌دهی کرده است؛ اقدامی در راستای بهبود مدیریت اطلاعات و تقویت زیرساخت‌های توسعه معدنی کشور.
-
یادداشت؛
از پایداری شبکه تا فرصت سرمایه‌گذاری
توسعه ذخیره‌سازهای انرژی در کشور، علاوه بر زیرساخت‌های فنی، به ایجاد مشوق‌های اقتصادی و سازوکارهایی مانند آربیتراژ انرژی برای جذب سرمایه‌گذاری بخش خصوصی نیاز دارد.
-
یادداشت؛
سوخت؛ گلوگاه تداوم تولید معدن
ناترازی میان نیاز واقعی معادن و سهمیه سوخت تخصیص‌یافته، در کنار افزایش هزینه تأمین و نگرانی از کیفیت گازوئیل، فعالیت واحدهای معدنی را با محدودیت مواجه کرده است. تداوم این وضعیت می‌تواند ساعات کار ماشین‌آلات، ظرفیت استخراج و تأمین مواد اولیه صنایع معدنی و زنجیره فولاد را تحت تأثیر قرار دهد؛ موضوعی که بازنگری در سازوکار تخصیص سوخت و ایجاد اطمینان از تأمین پایدار این نهاده را ضروری می‌کند.
-
یادداشت؛
لجستیک هوشمند؛ حلقه مفقوده رقابت‌پذیری صنعت فولاد
لجستیک هوشمند، فراتر از جابه‌جایی مواد اولیه و محصولات، یکی از عوامل تعیین‌کننده هزینه تمام‌شده و مزیت رقابتی صنعت فولاد است؛ زنجیره‌ای که با توسعه حمل‌ونقل ترکیبی، نوسازی ناوگان و بهره‌گیری از فناوری‌های هوشمند می‌تواند فاصله میان ظرفیت تولید و رقابت‌پذیری پایدار را کاهش دهد.
-
یادداشت؛
موج بیلت چین در خلیج فارس: پیامد جنگ یا رقابت قیمتی؟
صادرات بیلت چین به کشورهای حاشیه خلیج فارس در هشت ماه نخست سال ۲۰۲۶ با رشد ۱۴۶.۷ درصدی از ۱.۷ میلیون تن فراتر رفت؛ روندی که در پی اختلال در عرضه منطقه و مزیت قیمتی فولاد چین شتاب گرفته است. در شرایطی که نشانه‌هایی از بازگشت بیلت ایران به بازار منطقه دیده می‌شود، رقابت‌پذیری قیمت، تأمین پایدار انرژی و احیای سهم صادراتی، سه عامل تعیین‌کننده جایگاه فولاد ایران در ماه‌های آینده خواهند بود.
-
یادداشت؛
تکمیل زنجیره قلع‌اندود؛ از تولید تا صادرات منطقه‌ای
توسعه پایدار صنعت قلع‌اندود ایران، مستلزم پیوند میان تولید ورق پایه، افزایش ظرفیت محصولات تخصصی و دسترسی مطمئن به بازارهای هدف است. برنامه توان‌آور آسیا برای تولید بلک‌پلیت و حرکت به سمت تولید TFS، با هدف تقویت ساخت داخل، کاهش وابستگی به واردات و ایجاد مزیت رقابتی در بازارهای منطقه دنبال می‌شود.
-
یادداشت؛
آزمون واقع‌گرایی در سیاست‌گذاری معدنی
تغییر مبنای محاسبه حقوق دولتی معادن در نیمه نخست سال ۱۴۰۵، در پی محدودیت‌های ناشی از جنگ و اختلال در تأمین نهاده‌های تولید، بار دیگر ضرورت ایجاد تعادل میان صیانت از حقوق عمومی و حمایت از استمرار فعالیت معادن را به کانون سیاست‌گذاری معدنی آورده است؛ تصمیمی که میزان انعطاف‌پذیری سیاست‌های معدنی در مواجهه با شرایط اضطراری را محک می‌زند.
-
یادداشت؛
جایی برای رویا پردازی و خیال بدون محدودیت
در دنیای پرهیاهوی امروز جایی که چرخ‌های غول‌آسای فولاد مبارکه بی‌وقفه می‌چرخند، گوشه‌ای دنج و رنگارنگ برای رویاهای کوچکِ کودکان این سرزمین داریم.
-
یادداشت؛
داده‌ها چگونه آینده کارخانه‌های فولادی را می‌سازند؟
پیچیده‌تر شدن فرآیندهای تولید و افزایش حجم داده‌های صنعتی، مدل‌های سنتی تصمیم‌گیری را با محدودیت مواجه کرده است. در این شرایط، تحلیل داده می‌تواند با شناسایی الگوهای پنهان در اطلاعات فرآیندی و آزمایشگاهی، مسیر تولید فولاد را از تصمیم‌گیری واکنشی به سمت پیش‌بینی و بهبود مستمر هدایت کند.
-
یادداشت؛
سنگان؛ گره خوراک، نه گره ذخیره
سنگان با وجود برخورداری از حدود ۱.۲ میلیارد تن ذخایر اقتصادی قابل استخراج، امروز بیش از آنکه با مسئله کمبود ذخیره مواجه باشد، با چالش تبدیل این ذخایر به خوراک پایدار کارخانه‌های فرآوری روبه‌روست؛ چالشی که با محدودیت استخراج، باطله‌برداری، عملیات انفجار و ناوگان معدنی، ضرورت بازطراحی راهبرد تأمین خوراک را پررنگ‌تر کرده است.
-
یادداشت؛
بازار روسیه؛ فرصت تازه صادرات فولاد ایران
بازار روسیه با ظرفیت گسترده وارداتی، می‌تواند مقصدی مهم برای توسعه صادرات محصولات فولادی و معدنی ایران باشد؛ اما ضعف لجستیک، محدودیت‌های بانکی، نبود بازارسازی هدفمند و فاصله میان توافق‌های تجاری و اجرای قراردادها، همچنان مانع تبدیل این ظرفیت به سهم واقعی برای فولاد ایران شده است.
-
یادداشت؛
چهار سال در مسیر توسعه پایدار انرژی
چهار سال از تأسیس شرکت صنایع نیرو و انرژی پاک فولاد می‌گذرد؛ چهار سالی که با مأموریت تأمین پایدار انرژی، توسعه ظرفیت‌های انرژی پاک، ارتقای بهره‌وری و ایفای نقش مؤثر در تحقق اهداف توسعه پایدار گروه فولاد مبارکه سپری شده است.
-
یادداشت؛
امنیت؛ عیار پنهان تولید در دل معادن
«امنیت» در ادبیات صنعتی، عنصری نامرئی اما حیاتی است که اگرچه در جداول تناژ تولید جایی ندارد، اما فقدانش می‌تواند تمام چرخ‌های صنعت را از حرکت بازدارد. امیرحسین کریمدادی، مدیرعامل شرکت معدنی و صنعتی فولادسنگ مبارکه، در یادداشتی به مناسبت هفته نیروی انتظامی، با نگاهی به درهم‌تنیدگی امنیتِ مسیرهای حمل‌ونقل و پایداری زنجیره تأمین، تأکید می‌کند که «تاب‌آوری اقتصادی» بدون همکاری نظام‌مند با نهادهای انتظامی، معنایی نخواهد داشت.
-
یادداشت؛
فولاد سنگان و معماری تأمین پایدار آب
در شرایط تنش آبی کشور، تضمین تولید پایدار در مجتمع‌های بزرگی همچون فولاد سنگان نیازمند گذار از الگوهای سنتی به راهکارهای چرخشی است. مجید مصطفوی، معاون توسعه و تکنولوژی فولاد سنگان، در این یادداشت با تحلیل استراتژی «سبد چندمنبعی آب» و تشریح پروژه انتقال پساب تایباد، بر ضرورت مدیریت یکپارچه منابع و زیرساخت‌ها برای بیمه کردن ظرفیت ده میلیون تنی فرآوری این مجموعه در برابر نوسانات اقلیمی و ریسک‌های عملیاتی تأکید می‌کند.
-
یادداشت؛
تولید صنعتی؛ مسیر اتصال ایران به اقتصاد جهانی
اتصال اقتصاد کشور به زنجیره‌های ارزش جهانی را در گرو شکل‌گیری تولید صنعتی رقابت‌پذیر، فناوری‌محور و صادرات‌گرا دانست و بر تدوین استراتژی توسعه صنعتی با تمرکز بر بهره‌وری، فناوری و دسترسی به بازارهای منطقه‌ای و جهانی تأکید کرد.
-
یادداشت؛
گاز در زنجیره یا گاز در بخاری؟ معمای اصلی انرژی
ایران با دومین ذخایر گازی جهان، گرفتار پارادوکس حکمرانی انرژی شده است. شتاب‌زدگی در گسترش شبکه گازرسانی بدون توجه به الگوی مصرف، امنیت انرژی صنایع استراتژیک را به مخاطره انداخته است. اکنون با پیشی گرفتن رشد مصرف (۸٪) از تولید (۳٪)، ناترازی گاز عملاً به رکود صنعتی انجامیده است. اگر اصلاحات ساختاری در بهره‌وری و قیمت‌گذاری صورت نگیرد، ایرانِ دارنده ذخایر عظیم، به زودی از صادرکننده‌ای بزرگ به واردکننده انرژی تبدیل خواهد شد.
-
یادداشت؛
ضرورت تغییر مسیر سیاست‌گذاری انرژی
ناترازی انرژی در ایران به مسئله‌ای ساختاری تبدیل شده و عبور از آن نیازمند ترکیب افزایش ظرفیت تولید، توسعه تجدیدپذیرها و بهینه‌سازی مصرف است؛ مسیری که به اعتقاد بخش خصوصی، بدون ایجاد محیطی شفاف و پیش‌بینی‌پذیر برای سرمایه‌گذاری امکان‌پذیر نخواهد بود.
-
یادداشت؛
زنجیره فولاد در دوراهی توسعه
اجرای پروژه های توسعه ای در صنایع فولاد و معدن امروز با چالش های ساختاری مواجه است. دیگر آغاز یک طرح نشانه موفقیت نیست بلکه توان رساندن آن به تولید پایدار در سایه ناترازی انرژی، هزینه بالای تامین مالی و ضعف زیرساخت های لجستیک عیار واقعی مدیران است. در فضایی که حاشیه سود به شدت کاهش یافته، تنها راه عبور از بحران، مدیریت یکپارچه و هوشمندانه پیش نیازها است تا طرح ها به جای انباشت در فهرست پروژه های نیمه تمام، به جریان نقدینگی بدل شوند.
-
یادداشت؛
فولاد متیل، از مرکز خدمات تا ارزش‌آفرینی
۳۵ سال فعالیت فولاد متیل، تنها روایت توسعه شبکه‌ای از مراکز خدماتی فولاد مبارکه نیست؛ بلکه تجربه‌ای انباشته از شناخت بازار، ارتباط با مشتری و ایجاد زیرساخت‌هایی است که اکنون می‌تواند مبنای تحول این مراکز از حلقه‌های توزیع و فروش به بازیگران مؤثر زنجیره ارزش فولاد باشد؛ تحولی که در پنج سال آینده می‌تواند با توسعه فرآوری، هوشمندسازی خدمات، مدیریت زنجیره تأمین و حضور در بازارهای منطقه‌ای، تعریف تازه‌ای از «مرکز خدمات فولاد» ارائه کند.
-
یادداشت؛
محدودیت ارزی و رونق اقتصاد کارت‌محور
نایب‌رئیس کمیسیون گمرک اتاق بازرگانی ایران با انتقاد از محدودیت‌های ارزی، سقف واردات و صادرات و تسهیل صدور کارت بازرگانی، مجموعه این سیاست‌ها به افزایش استفاده از کارت‌های بازرگانی بدون احراز اهلیت منجر شده و بازگشت ارز حاصل از صادرات و سلامت تجارت را با چالش مواجه کرده است.
-
یادداشت؛
شرط لازم، نه کافی برای جهش معدن
رقابت جهانی برای تأمین مواد معدنی راهبردی، از مس و لیتیوم گرفته تا عناصر نادر خاکی، وارد مرحله‌ای تازه شده است. رشد صنایع انرژی‌های پاک، خودروهای برقی و فناوری‌های پیشرفته، ارزش ذخایر معدنی را بیش از هر زمان دیگری افزایش داده و کشورها را به سرمایه‌گذاری گسترده در اکتشاف و توسعه معادن سوق داده است. ایران نیز با برخورداری از ظرفیت‌های قابل‌توجه زمین‌شناسی، می‌تواند از این فرصت بهره‌مند شود، اما تحقق این هدف تنها با کاهش تنش‌های سیاسی امکان‌پذیر نخواهد بود.