-
اندونزی چگونه به زنجیره ارزش جهانی پیوست؟
سیاست‌های زمانبدی شده
در اندونزی، رشد صنعتی کند کشور، همواره نگرانی عمده سیاستمداران بود. به همین خاطر رئیس‌جمهور این کشور که سال ۲۰۱۴ روی کار آمد، توسعه صنایع پایین‌دستی را ترویج کرد. دولت اندونزی صادرات سنگ نیکل را ممنوع و با انگیزه افزایش قابل توجه صادرات نیکل فرآوری شده، این استراتژی را به بوکسیت و سایر موادمعدنی و همچنین کالاهای دیگر مانند روغن نخل خام و جلبک دریایی تعمیم داد. این راهبرد در واقع سنگ محک برنامه توسعه بلندمدت ملی ۲۰۲۵-۲۰۴۵ اندونزی است.
-
شرکت‌ها چگونه می‌توانند از هوش‌مصنوعی در تقویت «هوش جمعی» استفاده کنند؟
آماده‌باش مدیران
برای اینکه مزایای تحول‌آفرین هوش مصنوعی را درک کنیم، باید آن را فراتر از عملکرد و کارآیی اتوماتیک‌سازی وظایف در نظر بگیریم. داشتن یک دیدگاه گسترده‌تر که می‌گوید هوش مصنوعی چطور می‌تواند هوش جمعی را با پشتیبانی از حافظه جمعی، توجه جمعی و استدلال جمعی تقویت کند، فرصت‌هایی را برای بهره‌برداری از پتانسیل واقعی همکاری بین انسان و هوش مصنوعی ایجاد می‌کند.
-
آیا مفهوم کالای اساسی استراتژیک یک توهم است؟
جنگ بی‌اثر
چرا تحریم‌های اعمال شده علیه روسیه، به اهداف کلان خود نمی‌رسند؟. مطالعه «مؤسسه اقتصاد بین‌الملل پترسون» نشان داد که این تحریم‌ها تنها در یک سوم موارد به صورت جزئی یا کلی، به اهداف خود دست یافته‌اند. در واقع انعطاف‌پذیری اقتصاد روسیه، معادلات را به هم زد و نشان داد که اقتصادهای مدرن، شبیه شبکه‌ها هستند. قطع شدن یک پیوند، به ندرت باعث شکستن کل ساختار می‌شود.
-
یادداشت؛
راز تاب‌آوری مالی بنگاه‌ها در دوران بحران
صرف‌نظر از اینکه تصمیم‌گیری در سطح دولت، سازمان بزرگ یا یک بنگاه کوچک انجام شود، مجموعه‌ای از اصول مشترک وجود دارد که می‌تواند مسیر تامین مالی در شرایط بحرانی را هموار کند. این اصول نه تنها اعتماد سرمایه‌گذاران و ذی‌نفعان را جلب می‌کنند، بلکه پایه‌های تاب‌آوری اقتصادی را نیز تقویت می‌کنند.
-
تمرکز جمعیت، چگونه قطب‌نمای اقتصاد و بازار کار آینده را تغییر می‌دهد؟
جغرافیای نوین زایش در سال ۲۰۲۶
روند تمرکز زایش در آسیا و آفریقا پیام استراتژیکی برای پیشرانان صنعت متالورژی ایران دارد. تولد ۸۵ درصد از نوزادان جهان در این دو قاره به معنای روند ساخت‌وسازهای عظیم زیربنایی در دهه‌های پیش روست. هر نوزاد در این مناطق به معنای نیاز آینده به مسکن و مدرسه و بیمارستان و زیرساخت‌های حمل‌ونقل است که همگی بر پایه فولاد هستند.
-
برای آفرینش تحولات اقلیمی، چند سال زمان داریم؟
ذهنیت اقلیم‌محور
انتشار گازهای گلخانه‌ای تا ۳۰ سال آینده باید به سطح صفر خالص برسد. رسیدن به چنین هدف بلندپروازانه‌ای نیازمند تحولات عظیم در نحوه تولید و ذخیره‌سازی انرژی، تولید کالا، پرورش مواد غذایی و گرم کردن ساختمان‌هاست. برای شرکت‌ها، این یعنی پیدا کردن روش‌های جدید و البته سریع برای انجام همه کارها.
-
چرا در زمان تغییرات اقلیمی، معدنکاران باید با مردم حرف بزنند؟
کاوشگران روایت‌ساز
اذعان به نقش ضروری معدن در زندگی ما لایه دیگری به روایت‌های معمول می‌افزاید. لایه‌ای ناپیدا اما حیاتی که روایت آن به رغم شنیدنی بودن، هنوز گفته نشده است. مطالعه اخیر گلوب‌اسکن، در مورد ادراکات صنعت به روشنی تاکید دارد که «بخش معدن باید به طور جدی روی افزایش قابلیت اعتماد عمومی با جهان صحبت کند و به روشنی مسیر یک دنیای پایدارتر را به اشتراک بگذارد».
-
آیا ایران نیازمند تدوین استراتژی توسعه صنعتی است؟
کلاف سردرگم
سیاستگذاری صنعتی در کشورمان از منظر هماهنگی به یک کلاف سردرگم می‌ماند که مجموعه‌ای از اقدامات جزیره‌ای و فاقد هماهنگی را شامل می‌شود. به‌رغم اهمیت ابعاد مختلف استراتژی توسعه صنعتی، تاکید این نوشته اما بر هماهنگی نهادی است. از آن سو، استراتژی در ذات خود سناریو نویسی و تنظیم اقدامات با تحولات آینده است و از این جهت، تدوین استراتژی برای مواجهه فعالانه با تحولات (به جای مواجهه منفعلانه) مهم است.
-
فرانسه، چگونه در مبارزه با مواد زائد غذایی موفق شد؟
گذر از اقتصاد خطی
زباله‌های غذایی نشانه‌ای از اقتصاد خطی است که سبب تخریب مستقیم و غیرمستقیم منابع (مواد خام، آب، انرژی و…) می‌شود. این شاخص بر اساس هدف‌های توسعه پایدار سازمان ملل برای افق سال ۲۰۳۰ است. پیشگیری از تولید زباله‌های غذایی از اولویت‌های مهم برنامه‌های کمیسیون اروپا در اقتصاد چرخشی است و سیاست آن کاهش ۵۰ درصدی حجم ضایعات غذایی است که به محل دفن زباله‌ها فرستاده می‌شوند.
-
یادداشت؛
از رکود مزمن تا بازآرایی بنگاه‌ها
یکی از نکات قابل تأمل در تاریخ اقتصادی ایران، ثبت رشد میانگین سالانه حدود یک درصد در دهه گذشته است؛ نرخی که فاصله معناداری با نیازهای توسعه‌ای کشور دارد. این در حالی است که پس از سال‌ها رکود، در مقاطعی از سال‌های اخیر، برخی بخش‌ها رشدهای دو رقمی را تجربه کرده‌اند؛ نشانه‌ای از بروز تغییرات جدید و بعضا غیرمنتظره در ساختار اقتصاد که می‌تواند حامل پیام‌های مهمی برای آینده باشد.
-
یادداشت؛
فولاد سبز و چالش خودکفایی اروپا
قواعد سازمان تجارت جهانی به‌طور کلی ترجیح می‌دهند تولیدکنندگان داخلی را ممنوع می‌کند، هرچند برای ملاحظات امنیتی استثناهایی در نظر گرفته شده است.
-
فولاد مبارکه با همگرایی انسان، سیستم و فناوری، مسیر تعالی پایدار را محقق می‌کند
تاب‌آوری، نوآوری و ارزش‌آفرینی
هر سازمان بزرگ، همانند یک ارگانیزم زنده است؛ جایی که هر تصمیم کوچک، موجی از اثرات زنجیره‌ای بلندمدت ایجاد می‌کند. در فولاد مبارکه، انسان و سیستم دو سرمایه اصلی محسوب می‌شوند و توجه به این دو، نه تنها شرط لازم، بلکه شرط کافی برای حرکت در مسیر رشد و تعالی است. این نگاه فراتر از بهره‌وری کوتاه‌مدت است؛ نوعی دیده‌بانی مستمر که میزان انطباق سازمان با اهداف استراتژیک را رصد کرده و مسیر رشد پایدار را تضمین می‌کند.
-
اصلاحات نهادی، چگونه مسیر جذب سرمایه‌گذاری را هموار می‌کند؟
سرمایه‌گذاری در سایه سیاست
رقابت جهانی برای جذب سرمایه در صنایع استراتژیک همچون فولاد و معدن در حال افزایش است و در این میان، کشورهای موفق نه‌تنها با منابع طبیعی بلکه با ابزارهای هوشمند سیاستگذاری مسیر جذب سرمایه را هموار کرده‌اند. گزارش حاضر با تمرکز بر تجارب موفق کشورهایی مانند هند، کره جنوبی و عربستان، نشان می‌دهد چگونه اصلاحات نهادی، ابزارهای مالی هوشمند و فناوری‌های نوین می‌توانند مسیر توسعه پایدار و جذب سرمایه‌گذاری را هموار کنند. این الگوها، از کاهش ریسک گرفته تا افزایش شفافیت، می‌توانند برای ایران الهام‌بخش باشند تا با طراحی مدل‌های بومی، جایگاه خود را در اقتصاد جهانی تثبیت کنند.
-
آیا سرمایه‌گذاری گسترده در مراکز داده منجر به حباب اقتصادی خواهد شد؟
اقتصاد مبهم هوش‌مصنوعی
بهار امسال، مک‌کینزی پیش‌بینی کرد که طی 5 سال آینده ۵.۴ تریلیون دلار در چیپ‌ها، مراکز داده و انرژی برای هوش مصنوعی سرمایه‌گذاری خواهد شد. این موج عظیم، با معاملات سنگین OpenAI، Nvidia و Oracle تشدید شده و قدرت محاسباتی را برای AI مولد افزایش می‌دهد. با این حال تقاضای واقعی هنوز با این هیاهو هماهنگ نیست و نرخ موفقیت پروژه‌های آزمایشی کمتر از ۱۵درصد است.
-
چرا محصولات فرآوری‌شده معدنی، همچنان «خام» محسوب می‌شوند؟
ابهام در تعریف
صادرات محصولات معدنی ایران با وجود ظرفیت‌های عظیم و موقعیت استراتژیک، همچنان با موانع جدی قانونی و تعرفه‌ای مواجه است. افزایش کسری تجاری از ۶ به ۱۷میلیارد دلار، ناشی از وضع عوارض و ابهام در تعریف «مواد خام» است. کارشناسان تاکید دارند که اصلاح قوانین، شفاف‌سازی تعاریف و حمایت از صادرات محصولات فرآوری‌شده کلید عبور از این بحران و افزایش ارزآوری کشور است.
-
چرا استراتژی «متنوع‌سازی و توسعه کسب‌وکارهای جدید» در نقشه راه فولادمبارکه قرار گرفت؟
بلوغ صنعتی
گروه فولاد مبارکه در آستانه تحولی راهبردی قرار دارد؛ تحولی که نه تنها هسته تولید فولاد را بهینه می‌کند، بلکه مسیر تنوع‌بخشی به کسب‌وکارها و خلق جریان‌های درآمدی جدید را هموار می‌سازد. این حرکت هوشمندانه، پاسخ به محدودیت‌های منابع، نوسانات بازار و الزامات زیست‌محیطی است و چشم‌انداز ۱۴۱۴، تصویری از یک بنگاه تاب‌آور، سبز و پیشرو در اقتصاد ملی و بازار جهانی ارائه می‌کند.
-
آیا رشد خیره‌کننده بورس، اقتصاد چین را نجات می‌دهد؟
رونق بنفش
در یک سال گذشته، بازار سهام چین جهشی خیره‌کننده را تجربه کرده است؛ شاخص شانگهای بیش از ۴۰ درصد رشد کرده و اعتماد به بورس جایگزین میل به پس‌انداز شده است. اما در حالی‌که دولت امیدوار بود این رونق به موتور تازه‌ای برای اقتصاد بدل شود، نشانه‌ها خلاف آن را می‌گویند: سرمایه‌گذاری و مصرف در رکود مانده و بیم آن می‌رود که ترس از تکرار حباب ۲۰۱۵، خود به مانع رشد بدل شود.
-
چگونه خوشه‌ها و شبکه‌های همکاری بر جریان استعدادها تاثیر می‌گذارند؟
ترکیب جادویی
در رقابت جهانی برای نابغه‌های هوش مصنوعی، مقصد کلاسیک هنوز جذاب‌ترین است: سیلیکون‌ولی. با وجود خلیج فارس، اروپا و چین که میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری می‌کنند، پژوهشگران نخبه همچنان به خوشه‌های قدیمی آمریکا جذب می‌شوند. پول، دانشگاه‌ها و شبکه همکاران ممتاز، ترکیبی جادویی ایجاد کرده که دسترسی به پروژه‌های پیشرفته و فرصت‌های شغلی را تضمین می‌کند. اما آیا این برتری همیشه پایدار خواهد بود؟
-
چگونه توسعه فولاد ساحلی، صادرات و تولید باکیفیت را تضمین می‌کند؟
تحول استراتژیک
صنعت فولاد ایران در آستانه تحولی استراتژیک قرار دارد: تولید بیش از نیاز داخلی و اتصال مستقیم به بازارهای صادراتی، آینده صنعت را به سواحل کشور پیوند می‌زند. توسعه فولاد در مناطق ساحلی، علاوه بر کاهش هزینه‌های لجستیک و تسهیل صادرات، امکان تولید فولادهای باکیفیت و با ارزش افزوده بالا را فراهم می‌کند و مسیر رشد پایدار، اقتصادی و رقابت‌پذیر صنعت فولاد را تضمین می‌کند.
-
چرا آینده فولاد ایران از ساحل می‌گذرد؟
ساحل به‌جای مرکز
این مقاله تصویری روشن از آینده صنعت فولاد ایران ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد چرا توسعه در مناطق ساحلی، فراتر از یک جابه‌جایی جغرافیایی، به ضرورتی اقتصادی، زیست‌محیطی و مدیریتی تبدیل شده است. خواننده با مزیت‌های لجستیک، کاهش هزینه‌ها، دسترسی به بازارهای جهانی و مدیریت بهینه منابع آشنا می‌شود و درک می‌کند که مسیر آینده صنعت فولاد، تولید کیفی و پیشرفته با ارزش افزوده بالا است. این یادداشت نشان می‌دهد چگونه توسعه ساحلی می‌تواند صنعت فولاد ایران را رقابت‌پذیر، پایدار و متصل به زنجیره ارزش جهانی کند.
-
چرا بازتعریف جایگاه فولاد مبارکه در زنجیره ارزش جهانی اهمیت دارد؟
توسعه فرامرزی
چگونه می‌توان در جهانی پررقابت، پرریسک و محدود از نظر انرژی و محیط‌زیست، مقیاس تولید و مزیت رقابتی را حفظ کرد؟ این گزارش تحقیقی نشان می‌دهد چرا اتکای صرف به بازار داخلی یک ریسک ساختاری است و چگونه توسعه فرامرزی، توسعه ساحلی و صادرات راهبردمحور به هم گره می‌خورند. خواندن این گزارش برای مدیران، سیاست‌گذاران و فعالان صنعتی ضروری است، چون منطق تصمیم‌گیری فولادمبارکه را از «فروش مقطعی» به «جایگاه پایدار در زنجیره ارزش جهانی» توضیح می‌دهد.
-
یادداشت؛
بحران پنهان در میادین مشترک
امروز نزدیک به ۵۰ درصد گاز کشور در پنج استان شمالی شامل تهران، مازندران، آذربایجان شرقی، خراسان رضوی و سمنان مصرف می‌شود و به‌طور مشخص حدود ۴۰ درصد مصرف گاز خانگی تنها مربوط به تهران و البرز است.
-
یادداشت؛
پاشنه‌آشیل تولید و صادرات
تجربه سال‌های گذشته به‌روشنی نشان می‌دهد که تولیدکنندگان ایرانی حتی در سخت‌ترین شرایط تحریمی نیز توان بالایی در تطبیق، تاب‌آوری و یافتن مسیرهای جایگزین داشته‌اند. از دور زدن محدودیت‌های تامین مواد اولیه گرفته تا حفظ بازارهای صادراتی در شرایط نااطمینانی، بخش تولید بارها ثابت کرده که می‌تواند خود را با فشارهای بیرونی وفق دهد. با این حال، در شرایط کنونی به نظر می‌رسد چالش اصلی پیشروی تولید نه تحریم‌های خارجی، بلکه مجموعه‌ای از مشکلات ساختاری داخلی و سیاستگذاری‌های ناکارآمد است؛ مسائلی که بیش از همه در حوزه ارزی خودنمایی می‌کنند و عملا به پاشنه‌آشیل تولید و صادرات تبدیل شده‌اند.
-
یادداشت؛
سرمایه‌گذاری دولتی، جرقه رشد خصوصی
بررسی‌ها نشان می‌دهد که در اقتصاد بریتانیا، افزایش هزینه‌کرد دولت در حوزه تحقیق و توسعه نه‌تنها به هدررفت منابع منجر نمی‌شود، بلکه به‌طور مستقیم سرمایه‌گذاری بخش خصوصی را تحریک می‌کند.
-
تحلیلی بر روند تغییر مسیر سرمایه‌گذاری جهانی در انرژی؛ گذار از سوختن به ساختن؛
موج سبز سرمایه
در تاریخ اقتصاد انرژی، سال ۲۰۲۶ به‌عنوان یک نقطه عطف ثبت خواهد شد؛ سالی که جریان سرمایه، با عبور از عصر چاه‌های نفت و معادن زغال‌سنگ، با شتابی بی‌سابقه به‌سوی تکنولوژی‌های پاک سرازیر می‌شود. گزارش‌های جدید نشان می‌دهند که سرمایه‌گذاری در فناوری‌های انرژی پاک وارد فاز جدیدی از انبساط شده است و پیش‌بینی می‌شود طی پنج سال آینده حدود ۳۰ درصد رشد کند. این جهش خیره‌کننده به این معناست که سرمایه هوشمند، آینده را در تجدیدپذیرها، شبکه برق هوشمند و ذخیره‌سازی می‌بیند و سوخت‌های فسیلی را به حاشیه می‌راند. این تغییر مسیر تنها یک تحول در ارقام سرمایه‌گذاری نیست، بلکه بازتابی از درک عمیق‌تر بازار نسبت به پایداری اقتصادی و ریسک‌های بلندمدت است.
-
چگونه هم‌افزایی شش محور استراتژیک فولاد مبارکه مزیت رقابتی می‌سازد؟
شش محور؛ یک مسیر
در مواجهه با چالش‌های ساختاری صنعت فولاد، گروه فولاد مبارکه مسیر آینده خود را نه بر پایه اقدامات جزیره‌ای، بلکه بر شش محور استراتژیک به‌هم‌پیوسته بنا کرده است؛ محورهایی که کارایی هر یک، به میزان همگرایی و هم‌افزایی با سایر محورها وابسته است. توسعه ساحلی، تولید سبز، بومی‌سازی فناوری، حکمرانی چابک، متنوع‌سازی کسب‌وکار و حضور جهانی، تنها در صورتی به مزیت رقابتی پایدار تبدیل می‌شوند که در یک منظومه منسجم و هم‌راستا اجرا شوند.
-
یادداشت؛
معمای صادرات در سایه سیاست‌های ارزی
بررسی سیاستگذاری‌های ارزی ایران، به‌ویژه از سال ۱۳۹۷ به بعد، نشان می‌دهد که سخت‌گیری‌های گسترده‌ای در حوزه تجارت خارجی شکل گرفته که پیامدهای آن همچنان گریبان اقتصاد را رها نکرده است.
-
چگونه چین قواعد بازی نوآوری جهانی را تغییر داد؟
هنرِ تعظیم
در اوایل دهه ۱۹۸۰، مهندسان چینی با کت و شلوارهای نامتناسب در کارخانه‌های درخشان ژاپن، آلمان و آمریکا قدم می‌زدند و در سکوتی آمیخته با تحقیر، دیوانه‌وار یادداشت برمی‌داشتند. هر لبخند مودبانه میزبانان، نقابی بود بر حس برتری و هر بازدید، درسی درباره عقب‌ماندگی. اما در همان لحظه، سوگندی خاموش شکل گرفت: تقلید، سپس تسلط، و در نهایت نوآوری. این شرم ملی، بذر راهبردی را کاشت که امروز چین را از شاگردی فروتن به استادی بی‌بدیل در فناوری بدل ساخته است.
-
چگونه بومی‌سازی فناوری، تاب‌آوری و رقابت‌پذیری صنعت فولاد، را افزایش می‌دهد؟
بومی‌سازی فناورانه
صنعت فولاد، به‌عنوان شاهرگ حیاتی توسعه صنعتی و اقتصادی کشورها، نقشی فراتر از تولید یک کالای صنعتی ایفا می‌کند و تأثیر آن حتی در عرصه‌های ژئوپلیتیکی و امنیت ملی نیز محسوس است. در ایران، این صنعت به یکی از ارکان اصلی اقتصاد ملی تبدیل شده است، اما وابستگی گسترده به فناوری‌ها، تجهیزات و نرم‌افزارهای خارجی، به‌ویژه در شرایط تحریم‌ها، نوسانات ارزی و ناترازی انرژی، تاب‌آوری و رقابت‌پذیری آن را به چالش کشیده است. در سطح جهانی، تحولات بنیادین در صنعت فولاد، از جمله حرکت به سمت اقتصاد چرخشی، دیجیتال‌سازی پیشرفته و تولید محصولات با ارزش افزوده بالا، الگوهای سنتی تولید را بازتعریف کرده و ضرورت بومی‌سازی عمیق، نظام‌مند و چندلایه فناوری را بیش از پیش برجسته ساخته است. بومی‌سازی در این معنا، دیگر محدود به ساخت داخلی قطعات و تجهیزات نیست؛ بلکه شامل توسعه دانش فنی، طراحی مدل‌های تصمیم‌گیری، به‌کارگیری فناوری‌های دیجیتال و شکل‌دهی الگوهای نوآوری و تولید محصول است. در این گزارش تلاش شده است، ابعاد مختلف بومی‌سازی در صنعت فولاد، الزامات تحقق آن و نقش آن در مسیر کلان‌روندهای پیشروی این صنعت مورد بررسی قرار گیرد تا تصویری روشن از اهمیت و جایگاه این رویکرد در آینده صنعت فولاد کشور ارائه شود. یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد که بومی‌سازی هدفمند و مبتنی بر تحقیق و توسعه، نه تنها می‌تواند تولید پایدار و بهره‌وری بیشتر را تضمین کند، بلکه به ایجاد ارزش افزوده، کاهش وابستگی به واردات و تقویت جایگاه ایران در زنجیره جهانی فولاد نیز کمک شایانی می‌کند. در واقع، بومی‌سازی به‌عنوان یک استراتژی کلان، پلی است میان ظرفیت‌های داخلی، نوآوری مستمر و رقابت‌پذیری بین‌المللی؛ راهبردی که ایران را از مرحله مصرف‌کننده فناوری به یک تولیدکننده دانش‌بنیان و صاحب فناوری در عرصه جهانی سوق می‌دهد.
-
چگونه تولید کم‌کربن، بهره‌وری و رقابت‌پذیری صنعت فولاد را تضمین می‌کند؟
مزیت سبز
تولید سبز چگونه صنعت فولاد را از وضعیت واکنشی و پرریسک به مدیریت فعال و پیش‌بینانه منتقل می‌کند؟ این گزارش، تجربه جهانی و ملی گذار به فولاد کم‌کربن را تحلیل می‌کند؛ ضرورت سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های انرژی درون‌زا و فناوری‌های هوشمند را روشن می‌سازد و دلایل حرکت بنگاه‌های بزرگ مانند فولاد مبارکه به سمت تولید سبز را بررسی می‌کند. در نهایت این گزارش تاکید دارد که تولید سبز دیگر یک الزام زیست‌محیطی نیست، بلکه موتور توسعه و امنیت عملیاتی است.